Thài lài trắng và bài thuốc hữu ích cho sức khỏe
Thài lài trắng
Thài lài trắng có tên gọi khác là đạm trúc diệp, cỏ lài trắng, rau trai ăn, cỏ chân vịt, tên Trung Quốc là áp chích thảo, trúc diệp thái, nhi hoán thảo. Tên khoa học: Commelina communis L. thuộc loài Thài Lài Commelinaceae.
Thài lài trắng là một loài cỏ cao 25 – 50 cm, hơi có lông hay nhiều lông. Thân chia nhánh, ở những đốt có thể mọc rễ. Lá thuôn dài hay hình mác phía dưới có bẹ, dài 2 – 10 cm, rộng 1 – 2 cm, không có cuống.
Hoa màu xanh lơ, mọc thành xim không cuống. Quả nang thường bao hoa bao học, dài 5 – 6 mm, rộng 4 – 6 mm giữa thắt nhỏ lại. Mùa ra hoa tháng 5 – 9, quả tháng 6 – 11.
Thường mọc hoang ở những bãi, ruộng ẩm ướt. Tại Trung Quốc ở các tỉnh Triết Giang, Giang Tô và một số tỉnh khác.
Người ta lấy toàn cây quanh năm để làm thuốc.
Thu hái quanh năm, khi hái về, đem lặt bỏ lá sâu, tạp chất, rửa sạch và dùng tươi hoặc phơi khô dùng dần.
Ở một số nơi người ta hái ngọn non để luộc hoặc nấu canh.
![]() |
| Thài lài trắng có tác dụng giải nhiệt, chống viêm, lợi tiểu, tiêu sưng, thường được dùng toàn cây để làm thuốcẢnh internet. https://suckhoeviet.org.vn/ |
Công dụng của cây thài lài trắng
Theo Y học cổ truyền
Theo Y học cổ truyền, thài lài trắng có tính hàn, vị ngọt nhạt. Có tác dụng thanh nhiệt, lương huyết, giải độc, lợi thủy, tiêu thũng.
Nhân dân ta và Trung Quốc nhiều nơi dùng chữa sốt, khát nước, lợi tiểu tiện, giải độc, lỵ, bệnh về tim, rắn rết, bọ cạp cắn đau buốt.
Dùng ngoài giã đắp lên những nơi đấu gối, khớp xương đau.
Theo Y học hiện đại
Tác dụng giảm đường huyết
Thài lài trắng làm giảm bớt tình trạng tăng đường huyết do nạp maltose, tinh bột ở chuột mắc bệnh đái tháo đường có hiệu quả tốt hơn so với acarbose.
Ngoài ra, dùng thài lài trắng thường xuyên có xu hướng ổn định đường huyết ở chuột mắc bệnh đái tháo đường do STZ gây ra.
Kết quả như vậy cho thấy hoạt động ức chế của thài lài trắng trên alpha-glucosidase có thể góp phần làm chậm quá trình tiêu hóa carbohydrate và hấp thụ glucose. Do đó, thài lài trắng có tiềm năng sử dụng trong điều trị bệnh đái tháo đường không phụ thuộc insulin.
Thài lài trắng dường như cũng không gây ra bất kỳ tác dụng gây độc tế bào nào.
Tác dụng chống oxy hóa
Các gốc tự do là các chất sinh ra được sản xuất bởi các tế bào khi cơ thể tiêu hóa thức ăn và phản ứng với môi trường. Nếu cơ thể không thể xử lý và loại bỏ các gốc tự do một cách hiệu quả, kích ứng oxy hóa có thể xảy ra. Điều này có thể gây hại cho các tế bào và chức năng hoạt động của cơ thể. Các gốc tự do còn được gọi là các loại gốc tự do oxy hóa .
Kích ứng oxy hóa có liên quan đến bệnh tim, ung thư, viêm khớp, đột quỵ, bệnh hô hấp, suy giảm miễn dịch, khí phế thũng, bệnh Parkinson, và các tình trạng viêm hoặc thiếu máu cục bộ khác.
Chất chống oxy hóa được cho là giúp trung hòa các gốc tự do trong cơ thể, giúp tăng cường sức khỏe tổng thể.
Bột thài lài trắng cho kết quả nghiên cứu glucoluteolin, orientin, isoorientin, và isoquercitrin là những chất chống oxy hóa chủ yếu trong loại thảo mộc này.
Tác dụng chống virus cúm
Bệnh Cúm A(H1N1) chủng đại dịch 2009 là một trong các bệnh cúm mùa hiện nay. Cúm A(H1N1) bùng phát mạnh vào năm 2009 và có tốc độ lây lan rất nhanh. Tuy không nguy hiểm như nhiễm cúm A(H5N1), cúm A(H7N9), những người nhiễm cúm A(H1N1) hay vi rút cúm mùa khác cũng có thể gây bội nhiễm, viêm phổi nặng, thậm chí có thể gây suy đa tạng, tử vong ở một số người có bệnh mạn tính. Trên thế giới mỗi năm ghi nhận 250.000 – 500.000 trường hợp tử vong do cúm.
Hoạt tính kháng vi rút của alkaloid từ thài lài trắng chống lại vi rút cúm A (H1N1) đã được nghiên cứu trong ống nghiệm và in vivo. Thài lài trắng thể hiện tác dụng ức chế sự phát triển của vi rút cúm trong tế bào thận của chó Madin-Darby.
![]() |
| Thài lài trắng là thực vật thân cỏ, hoa có màu xanh tím đặc trưngẢnh internet. https://suckhoeviet.org.vn/ |
Bài thuốc từ cây thài lài trắng
Chữa phỏng rạ (thủy đậu): Lấy cả cây 40-60 g, cắt bỏ rễ và hoa, rửa sạch, phơi hay sấy khô. Lấy 20-30 g thái nhỏ, sắc với 400 ml nước còn 100 ml, uống làm 2 lần trong ngày. Đồng thời, lấy nửa còn lại đốt thành than, tán nhỏ, rồi rắc và xoa đều vào chỗ bị phỏng rạ. Ngày làm một lần.
Điều trị viêm họng, viêm amidan: Dùng 90 – 120 g cây tươi, giã nát, vắt lấy nước uống.
Hoặc thài lài trắng 30 g phơi khô sắc nước uống.
Chữa viêm phần trên đường hồ hấp: Thài lài 30g, bồ công anh, dâu tằm 30g, sắc nước uống.
Điều trị quai bị:Thài lài trắng tươi 60 g, sắc lấy nước uống trong ngày. Các quan sát lâm sàng cho thấy, trung bình sau 1 - 2 ngày hết nôn; 1 - 4 ngày khỏi đau đầu; 2 - 6 ngày hết sưng và sốt; 4 - 6 ngày có thể khỏi.
Trị yết hầu sưng đau: Dùng thài lài tươi đem dược liệu rửa sạch, giã nát rồi vắt lấy nước cốt. Mỗi lần nhỏ vào họng, ngậm và nuốt từ từ.
Hỗ trợ chữa tăng huyết áp: Thài lài trắng tươi 60 - 90 g, hoa cây đậu tằm 12 g, đem rửa sạch, sắc với 800 ml nước còn 300 ml, uống trong ngày. Điều trị trong 10 - 15 ngày.
Chữa viêm gan vàng da: Thài lài trắng tươi 120 g, thịt lợn nạc 60 g, nấu canh, ăn cả cái lẫn nước, dùng một lần hoặc chia ra nhiều phần ăn trong ngày.
Điều trị kiết lỵ: Thài lài trắng tươi 30 g (hoặc Thài lài trắng khô 10 g), đem rửa sạch, sắc với 700 ml nước, sắc còn 150 ml nước, chia 2 - 3 lần uống trong ngày, điều trị trong 5 ngày.
Điều trị bí tiểu: Thài lài trắng tươi, mã đề tươi, mỗi vị 30 g, đem rửa sạch, giã nát và vắt lấy nước cốt, sau đó cho thêm chút mật ong vào, uống lúc đói bụng. Dùng liền trong 5 ngày.
Điều trị thổ huyết:thài lài trắng tươi 60 - 90g, giã nát, vắt lấy nước cốt uống.
Điều trị viêm cầu thận cấp, phù thũng, tiểu ít: Lấy thài lài trắng 30 g, cỏ xước 30 g, mã đề 30 g, đem sắc nước uống, mỗi ngày dùng 1 thang cho đến khi khỏi.
Điều trị phong thấp, viêm khớp và phù tim: Thài lài trắng 40 g, rửa sạch, thái nhỏ và đậu đỏ 40 g. Đổ 800 ml nước ninh cho nhừ, sau đó cho Thài lài trắng vào rồi đun lửa nhỏ trong 10 phút, thêm chút đường, ăn cả cái và nước. Điều trị trong 5 - 10 ngày.
Chữa khí hư, tiểu tiện vàng: Lấy cả cây thài lài trắng bỏ rễ phối hợp với lá bạc thau, lá tiết dê, lá lõi tiền mỗi loại 40 g đem giã nát, sắc uống trong ngày.
Chữa rắn cắn: Thài lài trắng 16g rửa sạch, nhai nuốt nước, bã đắp lên chỗ rắn cắn, ngày làm 1-2 lần.
Chữa mụn nhọt sưng đau (chưa vỡ mủ): 1 nắm thài lài trắng tươi đem rửa sạch, giã nát, thêm chút rượu nóng, trộn đều và đắp vào chỗ sưng đau rồi băng cố định lại trong 2 giờ, mỗi ngày thay thuốc 1 lần.
![]() |
| Những người tỳ vị hư hàn không nên dùng cây thài lài trắngẢnh internet. https://suckhoeviet.org.vn/ |
Lưu ý khi sử dụng cây thài lài trắng
Không dùng thài lài trắng cho người Những người tỳ vị hư hàn không nên dùng.
Thài lài trắng có tính hàn, vì vậy không nên dùng cho người có tỳ vị hư hàn hoặc chỉ dùng ở liều thấp.
Một số cách chữa bệnh từ cây Thài lài trắng vẫn chưa được chứng minh về tính an toàn và hiệu quả. Để hạn chế các rủi ro khi sử dụng cần tham vấn y khoa trước khi áp dụng.
Tin liên quan
Hướng tới kiến tạo hệ sinh thái y học cổ truyền quốc gia
15:15 | 22/08/2026 Tin tức
Y học cổ truyền Việt Nam cần một cuộc "cách mạng" về tư duy
07:07 | 11/08/2026 Tin tức
Lan tỏa giá trị của y học cổ truyền
17:09 | 22/06/2026 Tin tức
Cùng chuyên mục
Học thuyết Thủy – Hỏa trong y lý của Hải Thượng Lãn Ông
11:30 | 20/10/2026 Thông tin đa chiều
Quyên tý thang trong dòng chảy kế thừa y học của Hải Thượng Lãn Ông
15:57 | 13/10/2026 Thông tin đa chiều
Thế mạnh y học cổ truyền trong điều trị bệnh
07:07 | 03/10/2026 Thông tin đa chiều
Những bài thuốc trong di sản Hải Thượng Lãn Ông
11:59 | 01/10/2026 Thông tin đa chiều
Lục vị – bài thuốc kinh điển và tư duy “bổ thủy” của Hải Thượng Lãn Ông
15:08 | 29/09/2026 Thông tin đa chiều
Bát vị hoàn trong di sản Hải Thượng Lãn Ông
14:40 | 23/09/2026 Thông tin đa chiều
Các tin khác
Tăng tốc chuyển đổi số ở ngành dược
07:07 | 21/09/2026 Thông tin đa chiều
Giải pháp hỗ trợ điều trị ung thư từ cây gừng gió
07:07 | 16/09/2026 Tư vấn
Từ những câu chuyện làm đẹp bằng nguyên liệu Việt đến khát vọng gia tăng giá trị Việt
17:22 | 14/09/2026 Thông tin đa chiều
Hải Thượng y tông tâm lĩnh: Công trình để đời của Hải Thượng Lãn Ông
14:16 | 14/09/2026 Thông tin đa chiều
Người huyết áp cao có nên bổ sung magie?
04:04 | 14/09/2026 Tư vấn
Kỳ II: Y học cổ truyền - Từ tiềm năng y tế nội sinh đến lợi thế cạnh tranh quốc gia
09:51 | 10/09/2026 Y học cổ truyền
Kỳ I: Khơi thông nguồn lực y học cổ truyền - Từ bài học Đổi mới đến yêu cầu phát triển mới
09:44 | 10/09/2026 Thông tin đa chiều
Dược liệu và phương thuốc trong di sản Hải Thượng Lãn Ông
10:35 | 08/09/2026 Thông tin đa chiều
7 nguyên tắc kê đơn của Hải Thượng Lãn Ông và những giá trị còn mãi
16:51 | 03/09/2026 Thông tin đa chiều
Cây bảy lá một hoa trên bệnh nhân ung thư bàng quang
15:45 | 22/08/2026 Y học cổ truyền
Hội nghị Ban Thường vụ Hội Nam y Việt Nam: Đẩy mạnh thi đua khen thưởng, hoạt động thiện nguyện và mở rộng hợp tác quốc tế
14 giờ 37 phút Hoạt động hội
TTND.GS.TS Trương Việt Bình chỉ đạo nhiều nhiệm vụ trọng tâm tại Hội nghị Ban Thường vụ Quý III/2026
04-10-2026 14:54 Hoạt động hội
TP Hồ Chí Minh: Hội thảo “Giải pháp xây dựng hệ thống Hội Nam Y Việt Nam”: Hướng tới phát triển bền vững
29-09-2026 21:58 Hoạt động hội
Hội thảo Giải pháp xây dựng hệ thống Hội Nam Y Việt Nam: Nâng tầm y học cổ truyền trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc
24-09-2026 12:02 Hoạt động hội
Toạ đàm đánh giá thực trạng và đề xuất hành lang pháp lý cho Y dược cổ truyền Việt Nam giai đoạn 2020-2025
21-08-2026 16:35 Hoạt động hội






