Thài lài trắng và bài thuốc hữu ích cho sức khỏe
Thài lài trắng
Thài lài trắng có tên gọi khác là đạm trúc diệp, cỏ lài trắng, rau trai ăn, cỏ chân vịt, tên Trung Quốc là áp chích thảo, trúc diệp thái, nhi hoán thảo. Tên khoa học: Commelina communis L. thuộc loài Thài Lài Commelinaceae.
Thài lài trắng là một loài cỏ cao 25 – 50 cm, hơi có lông hay nhiều lông. Thân chia nhánh, ở những đốt có thể mọc rễ. Lá thuôn dài hay hình mác phía dưới có bẹ, dài 2 – 10 cm, rộng 1 – 2 cm, không có cuống.
Hoa màu xanh lơ, mọc thành xim không cuống. Quả nang thường bao hoa bao học, dài 5 – 6 mm, rộng 4 – 6 mm giữa thắt nhỏ lại. Mùa ra hoa tháng 5 – 9, quả tháng 6 – 11.
Thường mọc hoang ở những bãi, ruộng ẩm ướt. Tại Trung Quốc ở các tỉnh Triết Giang, Giang Tô và một số tỉnh khác.
Người ta lấy toàn cây quanh năm để làm thuốc.
Thu hái quanh năm, khi hái về, đem lặt bỏ lá sâu, tạp chất, rửa sạch và dùng tươi hoặc phơi khô dùng dần.
Ở một số nơi người ta hái ngọn non để luộc hoặc nấu canh.
![]() |
| Thài lài trắng có tác dụng giải nhiệt, chống viêm, lợi tiểu, tiêu sưng, thường được dùng toàn cây để làm thuốcẢnh internet. https://suckhoeviet.org.vn/ |
Công dụng của cây thài lài trắng
Theo Y học cổ truyền
Theo Y học cổ truyền, thài lài trắng có tính hàn, vị ngọt nhạt. Có tác dụng thanh nhiệt, lương huyết, giải độc, lợi thủy, tiêu thũng.
Nhân dân ta và Trung Quốc nhiều nơi dùng chữa sốt, khát nước, lợi tiểu tiện, giải độc, lỵ, bệnh về tim, rắn rết, bọ cạp cắn đau buốt.
Dùng ngoài giã đắp lên những nơi đấu gối, khớp xương đau.
Theo Y học hiện đại
Tác dụng giảm đường huyết
Thài lài trắng làm giảm bớt tình trạng tăng đường huyết do nạp maltose, tinh bột ở chuột mắc bệnh đái tháo đường có hiệu quả tốt hơn so với acarbose.
Ngoài ra, dùng thài lài trắng thường xuyên có xu hướng ổn định đường huyết ở chuột mắc bệnh đái tháo đường do STZ gây ra.
Kết quả như vậy cho thấy hoạt động ức chế của thài lài trắng trên alpha-glucosidase có thể góp phần làm chậm quá trình tiêu hóa carbohydrate và hấp thụ glucose. Do đó, thài lài trắng có tiềm năng sử dụng trong điều trị bệnh đái tháo đường không phụ thuộc insulin.
Thài lài trắng dường như cũng không gây ra bất kỳ tác dụng gây độc tế bào nào.
Tác dụng chống oxy hóa
Các gốc tự do là các chất sinh ra được sản xuất bởi các tế bào khi cơ thể tiêu hóa thức ăn và phản ứng với môi trường. Nếu cơ thể không thể xử lý và loại bỏ các gốc tự do một cách hiệu quả, kích ứng oxy hóa có thể xảy ra. Điều này có thể gây hại cho các tế bào và chức năng hoạt động của cơ thể. Các gốc tự do còn được gọi là các loại gốc tự do oxy hóa .
Kích ứng oxy hóa có liên quan đến bệnh tim, ung thư, viêm khớp, đột quỵ, bệnh hô hấp, suy giảm miễn dịch, khí phế thũng, bệnh Parkinson, và các tình trạng viêm hoặc thiếu máu cục bộ khác.
Chất chống oxy hóa được cho là giúp trung hòa các gốc tự do trong cơ thể, giúp tăng cường sức khỏe tổng thể.
Bột thài lài trắng cho kết quả nghiên cứu glucoluteolin, orientin, isoorientin, và isoquercitrin là những chất chống oxy hóa chủ yếu trong loại thảo mộc này.
Tác dụng chống virus cúm
Bệnh Cúm A(H1N1) chủng đại dịch 2009 là một trong các bệnh cúm mùa hiện nay. Cúm A(H1N1) bùng phát mạnh vào năm 2009 và có tốc độ lây lan rất nhanh. Tuy không nguy hiểm như nhiễm cúm A(H5N1), cúm A(H7N9), những người nhiễm cúm A(H1N1) hay vi rút cúm mùa khác cũng có thể gây bội nhiễm, viêm phổi nặng, thậm chí có thể gây suy đa tạng, tử vong ở một số người có bệnh mạn tính. Trên thế giới mỗi năm ghi nhận 250.000 – 500.000 trường hợp tử vong do cúm.
Hoạt tính kháng vi rút của alkaloid từ thài lài trắng chống lại vi rút cúm A (H1N1) đã được nghiên cứu trong ống nghiệm và in vivo. Thài lài trắng thể hiện tác dụng ức chế sự phát triển của vi rút cúm trong tế bào thận của chó Madin-Darby.
![]() |
| Thài lài trắng là thực vật thân cỏ, hoa có màu xanh tím đặc trưngẢnh internet. https://suckhoeviet.org.vn/ |
Bài thuốc từ cây thài lài trắng
Chữa phỏng rạ (thủy đậu): Lấy cả cây 40-60 g, cắt bỏ rễ và hoa, rửa sạch, phơi hay sấy khô. Lấy 20-30 g thái nhỏ, sắc với 400 ml nước còn 100 ml, uống làm 2 lần trong ngày. Đồng thời, lấy nửa còn lại đốt thành than, tán nhỏ, rồi rắc và xoa đều vào chỗ bị phỏng rạ. Ngày làm một lần.
Điều trị viêm họng, viêm amidan: Dùng 90 – 120 g cây tươi, giã nát, vắt lấy nước uống.
Hoặc thài lài trắng 30 g phơi khô sắc nước uống.
Chữa viêm phần trên đường hồ hấp: Thài lài 30g, bồ công anh, dâu tằm 30g, sắc nước uống.
Điều trị quai bị:Thài lài trắng tươi 60 g, sắc lấy nước uống trong ngày. Các quan sát lâm sàng cho thấy, trung bình sau 1 - 2 ngày hết nôn; 1 - 4 ngày khỏi đau đầu; 2 - 6 ngày hết sưng và sốt; 4 - 6 ngày có thể khỏi.
Trị yết hầu sưng đau: Dùng thài lài tươi đem dược liệu rửa sạch, giã nát rồi vắt lấy nước cốt. Mỗi lần nhỏ vào họng, ngậm và nuốt từ từ.
Hỗ trợ chữa tăng huyết áp: Thài lài trắng tươi 60 - 90 g, hoa cây đậu tằm 12 g, đem rửa sạch, sắc với 800 ml nước còn 300 ml, uống trong ngày. Điều trị trong 10 - 15 ngày.
Chữa viêm gan vàng da: Thài lài trắng tươi 120 g, thịt lợn nạc 60 g, nấu canh, ăn cả cái lẫn nước, dùng một lần hoặc chia ra nhiều phần ăn trong ngày.
Điều trị kiết lỵ: Thài lài trắng tươi 30 g (hoặc Thài lài trắng khô 10 g), đem rửa sạch, sắc với 700 ml nước, sắc còn 150 ml nước, chia 2 - 3 lần uống trong ngày, điều trị trong 5 ngày.
Điều trị bí tiểu: Thài lài trắng tươi, mã đề tươi, mỗi vị 30 g, đem rửa sạch, giã nát và vắt lấy nước cốt, sau đó cho thêm chút mật ong vào, uống lúc đói bụng. Dùng liền trong 5 ngày.
Điều trị thổ huyết:thài lài trắng tươi 60 - 90g, giã nát, vắt lấy nước cốt uống.
Điều trị viêm cầu thận cấp, phù thũng, tiểu ít: Lấy thài lài trắng 30 g, cỏ xước 30 g, mã đề 30 g, đem sắc nước uống, mỗi ngày dùng 1 thang cho đến khi khỏi.
Điều trị phong thấp, viêm khớp và phù tim: Thài lài trắng 40 g, rửa sạch, thái nhỏ và đậu đỏ 40 g. Đổ 800 ml nước ninh cho nhừ, sau đó cho Thài lài trắng vào rồi đun lửa nhỏ trong 10 phút, thêm chút đường, ăn cả cái và nước. Điều trị trong 5 - 10 ngày.
Chữa khí hư, tiểu tiện vàng: Lấy cả cây thài lài trắng bỏ rễ phối hợp với lá bạc thau, lá tiết dê, lá lõi tiền mỗi loại 40 g đem giã nát, sắc uống trong ngày.
Chữa rắn cắn: Thài lài trắng 16g rửa sạch, nhai nuốt nước, bã đắp lên chỗ rắn cắn, ngày làm 1-2 lần.
Chữa mụn nhọt sưng đau (chưa vỡ mủ): 1 nắm thài lài trắng tươi đem rửa sạch, giã nát, thêm chút rượu nóng, trộn đều và đắp vào chỗ sưng đau rồi băng cố định lại trong 2 giờ, mỗi ngày thay thuốc 1 lần.
![]() |
| Những người tỳ vị hư hàn không nên dùng cây thài lài trắngẢnh internet. https://suckhoeviet.org.vn/ |
Lưu ý khi sử dụng cây thài lài trắng
Không dùng thài lài trắng cho người Những người tỳ vị hư hàn không nên dùng.
Thài lài trắng có tính hàn, vì vậy không nên dùng cho người có tỳ vị hư hàn hoặc chỉ dùng ở liều thấp.
Một số cách chữa bệnh từ cây Thài lài trắng vẫn chưa được chứng minh về tính an toàn và hiệu quả. Để hạn chế các rủi ro khi sử dụng cần tham vấn y khoa trước khi áp dụng.
Tin liên quan
Lương y Phạm Xuân Nội – Người lính Thành cổ và hành trình cả đời giữ trọn chữ “Tâm” với nghề thuốc
14:29 | 13/02/2026 Thông tin đa chiều
Quy định mới nhất của Bộ Y tế về chức năng và cơ cấu tổ chức của bệnh viện Y học cổ truyền
20:07 | 05/01/2026 Tin tức
Ai không nên dùng trà gừng - quế khi mùa đông về?
16:53 | 24/11/2025 Thông tin đa chiều
Cùng chuyên mục
Lễ hội Hải Thượng Lãn Ông 2026: Lan tỏa giá trị y đức, phát huy tinh hoa y học cổ truyền
18:53 | 02/03/2026 Thông tin đa chiều
Chăm sóc chủ động – Chìa khóa cho một đời sống cân bằng
16:58 | 02/03/2026 Tư vấn
[E-Magazine] Cây quất - “Món quà sức khỏe” từ thiên nhiên
07:00 | 01/03/2026 Y học cổ truyền
Nâng cao năng lực khám, chữa bệnh bằng y học cổ truyền
22:52 | 26/02/2026 Thông tin đa chiều
Huyền hồ - Dược liệu hỗ trợ giảm đau và hoạt huyết
10:00 | 25/02/2026 Y học cổ truyền
[Infographic] 5 loại trà thảo dược tốt cho tim mạch
07:10 | 23/02/2026 Khỏe - Đẹp
Các tin khác
10 loại thảo mộc tự nhiên giúp giảm đầy bụng
07:20 | 22/02/2026 Y học cổ truyền
Dưa hành, củ kiệu - Bí quyết hỗ trợ tiêu hóa từ món ăn dân dã
07:20 | 21/02/2026 Y học cổ truyền
Lợi ích sức khỏe của các loại hạt ngày Tết theo y học cổ truyền
07:30 | 20/02/2026 Y học cổ truyền
Bánh chưng ngày Tết: Bí quyết cân bằng dinh dưỡng từ những nguyên liệu quen thuộc
07:15 | 19/02/2026 Y học cổ truyền
Ăn chay ngày Tết: Lợi ích sức khỏe và những điều cần lưu ý
07:15 | 18/02/2026 Khỏe - Đẹp
Công dụng của các loại mứt Tết dưới góc nhìn y học cổ truyền
07:30 | 17/02/2026 Y học cổ truyền
Mâm ngũ quả ngày Tết: Lợi ích sức khỏe nhìn từ y học cổ truyền và hiện đại
08:00 | 16/02/2026 Khỏe - Đẹp
Bánh chưng, bánh tét: Giá trị dinh dưỡng và cách ăn không lo tăng cân ngày Tết
09:00 | 15/02/2026 Khỏe - Đẹp
Giữ sức khỏe ngày Tết: Những cách giải rượu an toàn từ thực phẩm tự nhiên
11:13 | 13/02/2026 Sức khỏe
Lá dong - Vị thuốc thanh nhiệt, giải độc tự nhiên
07:00 | 12/02/2026 Y học cổ truyền
Khai Xuân Hội tụ: Liên minh các Hội Y tế và Công ty CP Ao Vua hướng về cội nguồn Tản Viên Sơn
4 ngày trước Hoạt động hội
Hội Nam Y Việt Nam Khai xuân Bính Ngọ- Kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/1955- 27/2/2026)
5 ngày trước Hoạt động hội
Lan tỏa tinh thần y đức và phát huy giá trị thuốc Nam
6 ngày trước Hoạt động hội
Hội Nam Y Việt Nam và Công ty CP Tập đoàn Ao Vua trao tặng 300 suất quà tết tại Cẩm Thủy- Thanh Hóa
03-02-2026 19:00 Hoạt động hội
Gala Chào xuân 2026 - “Tinh hoa Thương hiệu Việt” lần thứ II: Diễn đàn kết nối tri thức và tôn vinh thương hiệu Việt
25-01-2026 13:07 Hoạt động hội





