Triển khai quy định cấm thuốc lá mới như thế nào?

Ngày 25/12, tại Hà Nội đã diễn ra hội thảo cung cấp thông tin Kế hoạch triển khai thi hành Nghị quyết của Quốc hội về hoạt động chất vấn tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Tại hội thảo, bà Đinh Thị Thu Thủy - Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế) cho biết: Ngày 30/11/2024, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội về hoạt động chất vấn tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV. Trong đó, tại điểm 2.2 đối với lĩnh vực y tế có nêu: "Quốc hội thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người từ năm 2025, bảo đảm sức khỏe cộng đồng, trật tự, an toàn xã hội; giao Chính phủ tổ chức thực hiện cụ thể".

Việt Nam trở thành quốc gia thứ 6 của khu vực ASEAN cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. (Ảnh minh họa: IT)

Sau khi Nghị quyết của Quốc hội được thông qua, Việt Nam trở thành quốc gia thứ 6 của khu vực ASEAN cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Về định hướng tổ chức thực hiện Nghị quyết của Quốc hội, Bộ Y tế đã có tờ trình Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ xin ý kiến chỉ đạo đối với 2 nội dung.

Thứ nhất, giao Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với các cơ quan tổ chức có liên quan dự thảo Kế hoạch của Chính phủ triển khai thực hiện Nghị quyết số 173 về hoạt động chất vấn tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV liên quan đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người từ năm 2025, bảo đảm sức khỏe cộng đồng, trật tự, an toàn xã hội. Kế hoạch này dự kiến sẽ trình Thủ tướng Chính phủ ban hành chậm nhất vào quý I/2025.

Thứ hai, giao Bộ Y tế xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 117 ngày 28/9/2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Đại diện Vụ Pháp chế cho hay hiện nay pháp luật đã quy định xử phạt hành chính và hình sự rõ ràng việc sản xuất, chứa chấp và vận chuyển hàng cấm. Cụ thể, tại Điều 190 Bộ Luật Hình sự quy định về tội sản xuất, buôn bán hàng cấm, với mức phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm.

Điều 191 quy định về tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm, với mức phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.

Tuy nhiên, đại diện Vụ Pháp chế cũng cho rằng chưa có quy định pháp luật cũng như chế tài xử lý đối với hành vi sử dụng hàng cấm. Do đó, hiện chưa có quy định xử phạt đối với hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Vì vậy, Bộ Y tế đang đề xuất xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 117 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế. Trong đó, dự kiến bổ sung hành vi "chứa chấp", "sử dụng" thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người.

Ngoài ra, Bộ Y tế kiến nghị cần tập huấn nâng cao năng lực cho lực lượng chức năng thực hiện thanh kiểm tra, xử phạt và tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý hành vi sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người thuộc phạm vi quản lý của Bộ Y tế.

Chia sẻ tại hội thảo, ThS. BS Nguyễn Tuấn Lâm, đại diện tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam cho biết, quy định cấm toàn diện thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng của Việt Nam rất sáng suốt và kịp thời. Đây là một quy định rất mạnh mẽ, thể hiện sự đồng thuận cao khi được Quốc hội Việt Nam thông qua.

Theo đó, Việt Nam đã quy định cấm toàn diện đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, bao gồm cả kinh doanh, buôn bán, vận chuyển, sử dụng, quảng cáo… Đây là một nền tảng rất tốt trong bảo vệ cả một thế hệ trẻ của Việt Nam.

Cũng theo BS Nguyễn Tuấn Lâm, kinh nghiệm của các quốc gia đã thực thi hiệu quả quy định cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cho thấy, việc thực thi cần phải thực hiện đồng thời trên cả môi trường gồm thực địa (cửa khẩu…) và online (môi trường trên mạng).

"Chúng ta cần phối hợp với các nhà cung cấp dịch vụ như Facebook, Telegram, Shopee, Lazada…để họ có trách nhiệm gỡ việc bán hàng, quảng cáo các sản phẩm này trên các nền tảng của họ.

Đồng thời, phải có giám sát người sử dụng, giám sát mức độ bán hàng và có các cuộc khảo sát về tình hình sử dụng…, đồng thời truyền thông về quy định cấm, tác hại của việc sử dụng, chế tài xử phạt với từng hành vi vi phạm, ngăn chặn buôn bán tại các cửa khẩu… là những hoạt động hiệu quả thực thi quy định cấm này một cách hiệu quả", đại diện tổ chức WHO chia sẻ.