Điều khá bất ngờ từ cây Hoàng Liên

Hoàng Liên Hoàng liên là một loại cây mọc dại tại nhiều vùng núi ở Việt Nam. Mặc dù là cây cỏ nhưng không thể phủ nhận công dụng dược lý bất ngờ của loài cây này. Bài viết sau đây sẽ giới thiệu cho bạn chi tiết hơn về đặc điểm hình thái, tác dụng trong y học và các bài thuốc được làm từ hoàng liên.
Điều khá bất ngờ từ cây Hoàng Liên
Vị thuốc hoàng liên

Tìm hiểu về vị thuốc Hoàng Liên

Được biết, Hoàng Liên là một loại cây mọc dại tại nhiều vùng núi ở Việt Nam. Tuy là cây cỏ nhưng không thể phủ nhận công dụng dược lý bất ngờ của loài cây này. Tạp chí Sức khỏe Việt xin trân trọng giới thiệu đến quý độc giả chi tiết hơn về đặc điểm hình thái, tác dụng trong y học và các bài thuốc được làm từ hoàng liên.

Cạnh đó, tên gọi Hoàng Liên, dân gian còn đặt nhiều tên gọi khác cho loài cây này ví dụ như: vương chi liên, cây chi liên, hoàng liên chân gà, cây sâm hoàng liên,... Trong khoa học hoàng liên được gọi là Coptis teeta Wall. Hơn nữa, Hoàng liên là cây thân thảo thấp (chiều cao trung bình chỉ khoảng 30cm), sống lâu năm. Lá cây mọc lên từ gốc, mép hình răng cưa được phủ một màu xanh mướt. Hoa hoàng liên nở rộ trong khoảng từ tháng 2 đến tháng 4 và mọc theo cụm nhỏ 3 - 5 bông đầu cành với màu vàng lục rất bắt mắt.

Theo đó, Hoàng Liên kết trái vào khoảng tháng 3 đến tháng 6, bên ngoài quả màu vàng, bên trong là màu lục xám hay nâu đen của hạt. Đặc biệt, rễ hoàng liên đặc trưng bởi hình trụ dài, thuộc dạng rễ chùm màu nâu hoặc vàng nhạt. Đến khi phát triển sang giai đoạn trưởng thành rễ sẽ mọc thành củ giống chân gà.

Một số cách chế biến các bộ phận dược liệu của cây hoàng liên như: Phần rễ và củ của cây được xem là bộ phận tập trung hàm lượng dược tính cao nhất. Do đó người dân thường thu hoạch và tận dụng bộ phận này. Khi cây phát triển được khoảng 2 - 3 năm tuổi sẽ bắt đầu thu hoạch vì đây là giai đoạn cây phát triển với chất lượng dược tính tốt nhất.

Sau đó, rửa sạch hoàng liên và ủ trong 1 - 2 tiếng để dược liệu mềm ra; rồi để nguyên củ phơi khô trong bóng mát. Đồng thời, duy trì phơi khô hoàn toàn trong 1 - 2 tháng rồi bảo quản để dùng dần. Bước tiếp theo cắt mỏng dược liệu và đem phơi nơi bóng râm (không cần ánh nắng trực tiếp). Tiếp tục lấy ra một lượng vừa đủ cho mỗi lần dùng, có thể sao và ngâm rượu hạ thổ. Liều lượng: ngâm từ 2 - 3kg dược liệu tươi với rượu khoảng 40 - 42 độ (10 lít), càng ủ lâu rượu sẽ càng thơm ngon.

Mặt khác, Hoàng Liên không chỉ là một loài cỏ dại mà còn được ví như sâm Hoàng Liên nhờ những lợi ích mà nó đem lại đối với sức khỏe con người. Còn theo Y học Cổ truyền, hoàng liên là một loại cây thuốc vị đắng, thuộc nhóm thảo dược quý giá với công dụng: Sát trùng, thanh nhiệt, khử nhiệt độc, táo thấp; trị hiệu quả các chứng nhiệt miệng, kiết lỵ, nôn mửa, thương hàn, thấp chẩn, tâm hỏa thịnh.

Cây Hoàng Liên chứa rất nhiều hoạt chất có lợi cho sức khỏe, điển hình là Ethanol, Berberin, Columbamine, Palmatin, Coptisine Coptisine,... Đặc biệt thành phần Berberin với hàm lượng từ 5,5 - 7,5% chứa trong hoàng liên có đặc tính kháng viêm, kháng khuẩn vô cùng hiệu quả.

Hoàng Liên còn được ứng dụng để điều trị các bệnh lý sau: Ho gà, phòng chống tình trạng giãn mạch máu, điều trị hạ huyết áp và dùng để ngăn ngừa các bệnh lý tim mạch hay đột quỵ; Khi dùng Hoàng Liên với hàm lượng vừa phải sẽ giúp kích thích vỏ não hoạt động và củng cố chức năng mật; Ức chế sự sinh sản và phát triển của một số loại vi khuẩn như liên cầu khuẩn, vi khuẩn tụ cầu, Shigella, bệnh nhiễm khuẩn đường tiêu hóa,...; hiệu quả trong việc cải thiện tình trạng mụn nhọt, nổi mề đay, mẩn ngứa, thanh nhiệt, giải độc và tác dụng an thần, hạn chế hiện tượng lo âu, hồi hộp, căng thẳng.

Một số gợi ý về bài thuốc được làm từ Hoàng Liên

Bài thuốc trị bệnh mề đay, mờ vết chàm trên da: chuẩn bị các dược liệu như hoàng bá, mộc thông, hoàng liên, khổ sâm (mỗi vị 12g), 8g mỗi vị phục linh, bạch tiễn bì, thương truật cùng bạc hà (4g). Pha hỗn hợp dược liệu cùng 1 lít nước, đến khi nước cạn còn một nửa thì bỏ bã, uống nước chia thành 3 lần dùng hết trong ngày, uống cho đến khi bệnh thuyên giảm.

Điều trị tiêu chảy, kiết lỵ: dùng bột hoàng liên tán nhỏ (liều lượng 12g) hòa cùng nước ấm, để tăng độ thơm ngon bạn có thể cho thêm một chút mật ong, chia thành 3 lần uống hết trong ngày.

Bài thuốc chữa viêm ruột, điều trị trực khuẩn lỵ: mộc hương (20g), hoàng liên (80g) đều nghiền thành bột, thêm mật ong trộn đều đến khi hỗn hợp dẻo mịn thì nặn thành những viên nhỏ. Mỗi lần dùng từ 2 - 8g thuốc này, uống 3 lần/ngày cùng nước đun sôi để nguội.

Trị chứng ra mồ hôi trộm ban đêm: hoàng cầm, hoàng bá, hoàng liên chuẩn bị từ 8 - 12g mỗi vị. Ngoài ra cần kết hợp cùng đương quy, sinh địa, thục địa (12g mỗi vị), 16 -24g hoàng kỳ và long nhãn, táo nhân. Đem dược liệu sắc cùng với nước uống 1 thang/ngày cho đến khi bệnh được cải thiện. Giảm mệt mỏi, lo âu, hỗ trợ an thần: dùng xích đan 16g, hoàng liên 20g và cam thảo 10g, tất cả ở dạng bột mịn, trộn cùng rượu trắng nóng và vo thành viên nhỏ (kích thước bằng hạt đậu xanh). Uống khoảng 10 viên/ngày và nên duy trì bài thuốc này cho tới khi các dấu hiệu của bệnh được thuyên giảm.

Đối với điều trị viêm loét dạ dày - tá tràng bằng hoàng liên: Các vị dược liệu cần chuẩn bị bao gồm bối mẫu, trạch tả, mẫu đơn bì, hoàng liên, hạt dành dành 8g mỗi vị, bạch thược 12g và ngô thù, trần bì (mỗi vị 6g). Đem hỗn hợp dược liệu này sắc cùng 1 lít nước, đun cạn khi chỉ còn ½ lượng nước thì chắt bỏ bã, chia ra uống thành 3 lần/ngày.

Lưu ý rằng dược tính chứa trong hoàng liên khá mạnh, vì thế không thích hợp sử dụng cho phụ nữ đang mang thai hoặc đang cho con bú và trẻ em. Để đảm bảo tính an toàn khi dùng Hoàng Liên, người bệnh cần hỏi ý kiến bác sĩ hoặc thầy thuốc, đồng thời phân biệt đúng chủng loài của cây Hoàng Liên tránh nhầm lẫn sang những loại cỏ dại khác.

Lưu Quân

Tin liên quan

Vị thuốc thanh tao cho sức khỏe toàn diện

Vị thuốc thanh tao cho sức khỏe toàn diện

Cây bách hợp, còn gọi là tỏi rừng, hoa loa kèn trắng, hay bách hợp hoa, là một trong những vị thuốc quý trong y học cổ truyền. Từ lâu, người ta đã biết dùng củ bách hợp để chữa các chứng bệnh như ho lâu ngày, suy nhược cơ thể, mất ngủ, tim hồi hộp, nóng trong… Với tính mát, vị ngọt đắng, bách hợp có tác dụng dưỡng âm, nhuận phổi, thanh tâm an thần.
Tầm gửi nghiến vị thuốc từ cây rừng quý hỗ trợ trị nhiều bệnh

Tầm gửi nghiến vị thuốc từ cây rừng quý hỗ trợ trị nhiều bệnh

Tầm gửi là loài thực vật sống ký sinh trên các cây gỗ lớn, hấp thụ chất dinh dưỡng từ cây chủ và phát triển thành những bụi cây um tùm. Trong số đó, tầm gửi nghiến – loài tầm gửi mọc trên cây nghiến, một loài gỗ quý ở rừng sâu Tây Bắc – được biết đến là một vị thuốc quý có nhiều công dụng trong hỗ trợ điều trị bệnh và bồi bổ sức khỏe.
Dược liệu Việt Nam: Cần một cuộc “Tái Sinh” từ gốc đến ngọn

Dược liệu Việt Nam: Cần một cuộc “Tái Sinh” từ gốc đến ngọn

Dược liệu Việt Nam cần một cuộc “tái sinh” – một sự tổ chức lại toàn diện và đồng bộ từ gốc đến ngọn, đòi hỏi phải quy hoạch lại vùng trồng, chuẩn hóa giống cây, áp dụng quy trình canh tác, thu hái, bảo quản đạt chuẩn quốc tế.

Cùng chuyên mục

Cây thành ngạnh và những công dụng bất ngờ trong y học cổ truyền

Cây thành ngạnh và những công dụng bất ngờ trong y học cổ truyền

Trong kho tàng dược liệu của y học cổ truyền Việt Nam, nhiều loại cây mọc hoang trong tự nhiên lại có giá trị chữa bệnh. Cây thành ngạnh là một trong số đó. Dù không quá phổ biến trong đời sống hằng ngày, nhưng theo kinh nghiệm dân gian, loại cây này được sử dụng để hỗ trợ điều trị nhiều vấn đề sức khỏe, đặc biệt liên quan đến tiêu hóa và giải độc cơ thể.
Rau răm: Từ thảo mộc vườn nhà đến vị thuốc dân gian

Rau răm: Từ thảo mộc vườn nhà đến vị thuốc dân gian

Không chỉ là loại rau gia vị góp mặt trong nhiều món ăn truyền thống, rau răm còn được y học cổ truyền và một số nghiên cứu hiện đại ghi nhận với nhiều lợi ích đáng chú ý. Tuy nhiên, sử dụng thế nào để tốt cho sức khỏe là điều không phải ai cũng hiểu rõ.
Thuốc nam trong hỗ trợ điều trị đau nhức xương khớp ở người cao tuổi

Thuốc nam trong hỗ trợ điều trị đau nhức xương khớp ở người cao tuổi

Đau nhức xương khớp là tình trạng phổ biến ở người cao tuổi, đặc biệt khi thời tiết thay đổi, trời lạnh hoặc ẩm ướt. Không chỉ gây khó khăn trong vận động, các bệnh lý xương khớp còn ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống và tâm lý của người già. Bên cạnh các phương pháp điều trị của y học hiện đại, y học cổ truyền với hệ thống thuốc nam phong phú được xem là giải pháp hỗ trợ an toàn, phù hợp với thể trạng người cao tuổi nếu được sử dụng đúng cách.
10 loại thảo mộc tự nhiên giúp giảm đầy bụng

10 loại thảo mộc tự nhiên giúp giảm đầy bụng

Theo y học cổ truyền, đầy bụng là biểu hiện của tình trạng “thực tích” - thức ăn ứ trệ làm tỳ vị quá tải, khí cơ không thông. Thay vì lạm dụng thuốc hỗ trợ tiêu hóa, nhiều thảo mộc quen thuộc có thể giúp cơ thể tự điều chỉnh một cách an toàn, hiệu quả.
Lá dong - Vị thuốc thanh nhiệt, giải độc tự nhiên

Lá dong - Vị thuốc thanh nhiệt, giải độc tự nhiên

Lá dong gắn liền với hình ảnh những chiếc bánh chưng, bánh tét trong dịp Tết cổ truyền. Không những vậy, lá dong còn là vị thuốc dân gian với nhiều lợi ích cho sức khỏe. Cùng tìm hiểu về tác dụng của lá dong theo y học cổ truyền cùng những bài thuốc hữu ích từ loại lá này.
[E-Magazine] Cây khế - Dược liệu quen thuộc trong vườn nhà

[E-Magazine] Cây khế - Dược liệu quen thuộc trong vườn nhà

Cây khế là loài cây ăn quả quen thuộc trong đời sống, gắn liền với làng quê và nhiều bài thuốc dân gian. Không chỉ cho quả giàu dưỡng chất, hầu hết các bộ phận của cây khế như lá, quả, hoa, rễ đều được y học cổ truyền sử dụng làm thuốc, góp phần chăm sóc sức khỏe từ bao đời nay.

Các tin khác

Gừng - nghệ - sả: "Bộ ba thảo mộc" phòng bệnh khi thời tiết giao mùa

Gừng - nghệ - sả: "Bộ ba thảo mộc" phòng bệnh khi thời tiết giao mùa

Khi thời tiết chuyển mùa, đặc biệt giai đoạn giao thoa giữa nóng - lạnh hoặc mưa - hanh khô, cơ thể con người thường khó thích nghi kịp thời. Đây cũng là thời điểm các bệnh lý về đường hô hấp, tiêu hóa, xương khớp và suy giảm miễn dịch có xu hướng gia tăng. Bên cạnh các biện pháp chăm sóc sức khỏe hiện đại, việc sử dụng thảo mộc tự nhiên được xem là giải pháp hỗ trợ hiệu quả, an toàn và tiết kiệm. Trong đó, gừng, nghệ và sả được ví như “bộ ba thảo mộc” giúp phòng bệnh khi thời tiết giao mùa.
Sơn tra - Dược liệu dân dã hỗ trợ tiêu hóa và khí huyết

Sơn tra - Dược liệu dân dã hỗ trợ tiêu hóa và khí huyết

Sơn tra là một vị thuốc quý trong kho tàng y học cổ truyền, thường được biết đến không chỉ như một loại quả ăn được mà còn là dược liệu đem lại giá trị bồi bổ sức khỏe toàn diện. Từ lâu, nhân dân ta đã sử dụng sơn tra trong các bài thuốc điều trị rối loạn tiêu hóa, hỗ trợ tim mạch và nâng cao thể trạng.
Giá trị của cây bình vôi trong kho tàng y học cổ truyền

Giá trị của cây bình vôi trong kho tàng y học cổ truyền

Trong kho tàng dược liệu truyền thống của người Việt, cây bình vôi là một vị thuốc quen thuộc. Bình vôi được y học cổ truyền ghi nhận với nhiều công dụng quý, đặc biệt trong hỗ trợ an thần, cải thiện giấc ngủ và điều hòa khí huyết.
Những bài thuốc quý từ cây bưởi

Những bài thuốc quý từ cây bưởi

Bưởi không chỉ là trái cây quen thuộc mà còn là nguồn thuốc quý. Từ lá, hoa, vỏ quả đến múi và hạt, hầu như mọi bộ phận của cây bưởi đều có thể dùng làm thuốc, hỗ trợ phòng và điều trị nhiều vấn đề sức khỏe thường gặp.
Công dụng chữa bệnh của 4 loài hoa mùa Xuân

Công dụng chữa bệnh của 4 loài hoa mùa Xuân

Mùa Xuân không chỉ mang đến sắc màu tươi mới của đất trời mà còn là thời điểm nhiều loài hoa khoe nở, ẩn chứa những công dụng chữa bệnh quý giá trong y học dân gian. Bốn loài hoa quen thuộc dưới đây không chỉ đẹp mà còn là những vị thuốc hữu ích, hỗ trợ chăm sóc sức khỏe hiệu quả.
Bài 3: Những lưu ý khi sử dụng các bài thuốc dân gian trị cảm cúm

Bài 3: Những lưu ý khi sử dụng các bài thuốc dân gian trị cảm cúm

Trong dân gian, nhiều loại thảo dược quen thuộc như chanh, mật ong, bưởi, ngải cứu, kinh giới, tía tô… được sử dụng rộng rãi để hỗ trợ điều trị cảm cúm. Những phương pháp này có ưu điểm là dễ làm, nguyên liệu sẵn có và mang lại hiệu quả nhất định khi được áp dụng đúng cách. Tuy nhiên, việc sử dụng thảo dược cũng có những điều cần đặc biệt lưu ý nhằm đảm bảo an toàn và tránh những tác dụng không mong muốn.
Cách sử dụng cây ngải cứu trong các bài thuốc chữa bệnh

Cách sử dụng cây ngải cứu trong các bài thuốc chữa bệnh

Ngải cứu không chỉ là loại rau quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày mà còn được xem là một trong những vị thuốc dân gian quan trọng của y học cổ truyền. Từ lâu, ngải cứu đã được sử dụng để điều hòa khí huyết, giảm đau, cầm máu, trừ hàn, đặc biệt hiệu quả với các chứng bệnh liên quan đến nhiễm lạnh và rối loạn khí huyết.
Bài 2: Những bài thuốc điều trị cảm cúm từ cây lá vườn nhà

Bài 2: Những bài thuốc điều trị cảm cúm từ cây lá vườn nhà

Trong bài 1 chúng tôi có giới thiệu những bài thuốc điều trị cảm cúm từ cây lá vườn nhà như: Tía tô, cúc tần, gừng… Bài 2 cùng Sức khỏe Việt tiếp tục mời quý độc giả khám phá thêm về Chanh và mật ong, ngải cứu, bưởi, tía tô, kinh giới...
Củ nghệ - Gia vị quen thuộc, bài thuốc mộc mạc từ gian bếp

Củ nghệ - Gia vị quen thuộc, bài thuốc mộc mạc từ gian bếp

Trong gian bếp của nhiều gia đình, củ nghệ không chỉ là một loại gia vị mà còn được xem như “vị thuốc” dân gian quen thuộc. Nhiều nghiên cứu khoa học hiện đại cũng cho thấy nghệ mang lại không ít lợi ích cho cơ thể, nếu biết sử dụng đúng cách.
Cách sử dụng cây đinh lăng trong các bài thuốc chữa bệnh

Cách sử dụng cây đinh lăng trong các bài thuốc chữa bệnh

Đinh lăng là loại cây dễ trồng, được sử dụng làm gia vị giúp tăng hương vị cho món ăn. Đặc biệt, đinh lăng là dược liệu quen thuộc trong y học cổ truyền, có nhiều tác dụng tốt với sức khỏe, hỗ trợ tăng cường sức đề kháng và điều trị các bệnh lý thường gặp.
Xem thêm
​Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác: Pho sử sống của Y đức và Khát vọng tự chủ Y học dân tộc

​Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác: Pho sử sống của Y đức và Khát vọng tự chủ Y học dân tộc

Trong tiết xuân của ngày rằm tháng Giêng năm Bính Ngọ, ngành Y tế Việt Nam lại cùng hướng về Y Miếu (Hà Nội) và mảnh đất Liêu Xá (Hưng Yên) để tưởng niệm 235 năm ngày mất của Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác. Sự kiện không chỉ là nghi thức tâm linh, mà còn là dịp để nhìn lại giá trị xuyên thời đại của một hệ thống tư tưởng y học đồ sộ.
Khai Xuân Hội tụ: Liên minh các Hội Y tế và Công ty CP Ao Vua hướng về cội nguồn Tản Viên Sơn

Khai Xuân Hội tụ: Liên minh các Hội Y tế và Công ty CP Ao Vua hướng về cội nguồn Tản Viên Sơn

[Ba Vì, ngày 28/02/2026] – Trong tiết trời xuân ấm áp và linh thiêng của vùng đất Ba Vì, một sự kiện gặp gỡ đầy ý nghĩa đã diễn ra, đánh dấu sự gắn kết bền chặt giữa các tổ chức xã hội - nghề nghiệp và doanh nghiệp vì sự nghiệp chăm sóc sức khỏe Nhân dân.
Hội Nam Y Việt Nam Khai xuân Bính Ngọ- Kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/1955- 27/2/2026)

Hội Nam Y Việt Nam Khai xuân Bính Ngọ- Kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/1955- 27/2/2026)

Trong không khí hân hoan của những ngày đầu xuân Bính Ngọ 2026, Hội Nam Y Việt Nam đã long trọng tổ chức Buổi lễ Khai xuân và Kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/02/1955 – 27/02/2026). Đây là dịp để các thế hệ thầy thuốc nhìn lại chặng đường vẻ vang, đồng thời thắp sáng tinh thần “Nam dược trị Nam nhân”.
Lan tỏa tinh thần y đức và phát huy giá trị thuốc Nam

Lan tỏa tinh thần y đức và phát huy giá trị thuốc Nam

Nhân dịp kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/1955 – 27/2/2026) và khai Xuân năm Bính Ngọ, Chi hội Nam y Thái Nguyên đã long trọng tổ chức buổi gặp mặt đầu Xuân dành cho các hội viên là thầy thuốc, y sĩ, lương y và những người làm công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng, tại Văn phòng Chi hội.
Hội Nam Y Việt Nam và Công ty CP Tập đoàn Ao Vua trao tặng 300 suất quà tết tại Cẩm Thủy- Thanh Hóa

Hội Nam Y Việt Nam và Công ty CP Tập đoàn Ao Vua trao tặng 300 suất quà tết tại Cẩm Thủy- Thanh Hóa

Sáng ngày 3/2/2026, tại trụ sở UBND xã Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa, Hội Nam Y Việt Nam phối hợp cùng Công ty CP Tập đoàn Ao Vua đã tổ chức chương trình trao tặng quà Tết cho các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn và gia đình chính sách trên địa bàn.
Phiên bản di động