Tác dụng của châm cứu, cấy chỉ, nhĩ châm trong điều trị suy thận qua các nghiên cứu quốc tế

Từ khóa: suy thận mạn; châm cứu; cấy chỉ.

DOI: https://doi.org/10.63472/sucv.06202524

Summary:

This study synthesizes the scientific foundations of acupuncture, thread embedding therapy, and auricular acupuncture in the treatment of chronic kidney disease (CKD), with a particular focus on elucidating the regulation of the hypothalamic–pituitary–adrenal (HPA) axis, immunomodulatory effects, and the therapeutic mechanisms of auriculo-acupuncture based on international research findings.

Keywords: Chronic kidney disease; Acupuncture; Thread embedding therapy.

Mục đích:

Nghiên cứu tổng hợp cơ sở khoa học của các liệu pháp châm cứu, cấy chỉ và nhĩ châm trong điều trị suy thận mạn, đặc biệt làm rõ cơ chế điều hòa HPA, tác động miễn dịch và hiệu ứng của auriculo acupuncture qua các nghiên cứu quốc tế.

Phương pháp:

Tổng hợp các tài liệu nghiên cứu được công bố từ năm 2010 đến 2021 trên các cơ sở dữ liệu y học quốc tế. Các từ khóa tìm kiếm bao gồm “acupuncture”, “thread-embedding acupuncture”, “auricular acupuncture”, “chronic kidney disease”, “HPA axis” và “immune modulation”. Tài liệu được lựa chọn dựa trên tiêu chí chất lượng và mức độ liên quan đến điều trị suy thận mạn.

Kết quả:

Các nghiên cứu quốc tế cho thấy:

• Châm cứu: Cải thiện chỉ số lọc cầu thận (GFR), giảm nồng độ creatinine, giảm triệu chứng mệt mỏi, đau nhức; đồng thời có tác dụng điều hòa HPA và hệ miễn dịch [1,4,6].

• Cấy chỉ: Kích thích liên tục giúp cải thiện tuần hoàn, điều hòa miễn dịch và hỗ trợ tái tạo mô thận, từ đó cải thiện chức năng thận [2].

• Nhĩ châm (Auriculo acupuncture): Điều chỉnh hệ thần kinh tự động, tăng cường lưu thông máu đến thận, giảm nguy cơ nhiễm trùng và có tác dụng điều hòa hệ miễn dịch qua phản xạ từ loa tai [3,5].

Kết luận:

Các liệu pháp châm cứu, cấy chỉ và nhĩ châm có cơ sở khoa học vững chắc trong hỗ trợ điều trị suy thận mạn theo tiêu chuẩn quốc tế. Bên cạnh việc cải thiện chức năng thận qua giảm nồng độ creatinine và tăng GFR, các phương pháp này còn có tác dụng điều hòa HPA và hệ miễn dịch, góp phần giảm triệu chứng lâm sàng và nâng cao chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Mặc dù không thể thay thế hoàn toàn phương pháp điều trị Tây y, nhưng khi áp dụng dưới sự giám sát của chuyên gia, các liệu pháp này có vai trò bổ trợ quan trọng trong quản lý suy thận mạn.

Abstract

Objective:
This study aimed to synthesize the scientific basis of acupuncture, thread-embedding acupuncture, and auricular acupuncture therapies in the treatment of chronic kidney disease (CKD), with a particular focus on elucidating the mechanisms of hypothalamic-pituitary-adrenal (HPA) axis regulation, immune modulation, and the effects of auricular acupuncture as demonstrated in international research.

Methods:
A comprehensive review of research articles published between 2010 and 2021 was conducted using international medical databases. Keywords included “acupuncture,” “thread-embedding acupuncture,” “auricular acupuncture,” “chronic kidney disease,” “HPA axis,” and “immune modulation.” Studies were selected based on quality criteria and relevance to CKD treatment.

Results:
International studies indicated that:

• Acupuncture: Improved glomerular filtration rate (GFR), reduced serum creatinine levels, alleviated fatigue and pain symptoms, and demonstrated regulatory effects on the HPA axis and immune system [1,4,6].

• Thread-embedding acupuncture: Provided continuous stimulation, improved circulation, modulated immune responses, and supported renal tissue regeneration, thereby enhancing kidney function [2].

• Auricular acupuncture: Regulated the autonomic nervous system, increased renal blood flow, reduced infection risk, and modulated the immune system through reflex pathways originating from the auricle [3,5].

Conclusion:
Acupuncture, thread-embedding acupuncture, and auricular acupuncture have a solid scientific foundation for supporting the treatment of CKD according to international standards. In addition to improving kidney function through reduced creatinine levels and increased GFR, these therapies modulate the HPA axis and immune system, contributing to symptom relief and improved patient quality of life. Although they cannot completely replace conventional Western medical treatments, when applied under professional supervision, these therapies play an important adjunctive role in the management of CKD.

I. Tổng quan về suy thận

Suy thận là tình trạng chức năng lọc của thận bị suy giảm, gây rối loạn chuyển hóa và các biến chứng nghiêm trọng. Có hai loại suy thận chính:

• Suy thận cấp: Suy giảm chức năng thận đột ngột, có khả năng hồi phục.

• Suy thận mạn: Tình trạng tiến triển dần và không hồi phục, thường liên quan đến các bệnh mãn tính như tiểu đường và tăng huyết áp.

II. Cơ sở khoa học của châm cứu, cấy chỉ và nhĩ châm trong điều trị suy thận mạn

Suy thận mạn gây ra nhiều biến chứng và ảnh hưởng xấu đến chất lượng cuộc sống. Các liệu pháp y học cổ truyền như châm cứu, cấy chỉ và nhĩ châm đã được nghiên cứu quốc tế nhờ khả năng điều hòa hệ miễn dịch, cải thiện tuần hoàn và hỗ trợ chức năng thận. Bên cạnh đó, các nghiên cứu cũng chỉ ra tác động của châm cứu đối với hệ HPA.

1. Châm cứu

a. Cơ chế theo y học cổ truyền:

• Suy thận mạn (chứng “Thận hư”) được coi là do mất cân bằng âm dương, dẫn đến tổn thương các tạng phủ, trong đó Thận được coi là đứng đầu ngũ tạng, tàng tinh, chủ não tuỷ…

• Châm cứu giúp điều hòa khí huyết, thông kinh hoạt lạc, cân bằng nội tạng và tăng cường lưu thông khí huyết.

• Các huyệt thường sử dụng: Thận du, Tam âm giao, Thái khê, Thái xung, Túc tam lý, Phong long, Mệnh môn, Quan nguyên…

b. Cơ sở khoa học hiện đại và tác động lên HPA:

• Điều chỉnh miễn dịch: Châm cứu kích thích hệ miễn dịch, điều hòa hoạt động của tế bào lympho T và B, tăng giải phóng cytokine kháng viêm (như IL-10), góp phần giảm nguy cơ nhiễm trùng ở bệnh nhân suy thận mạn [1,6].

• Cải thiện tuần hoàn: Kích thích các huyệt giúp tăng cường tuần hoàn máu đến thận, giảm áp lực lọc cầu và hạn chế suy giảm chức năng thận.

• Điều chỉnh hệ thần kinh & HPA: Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng châm cứu có khả năng điều hòa trục HPA, giúp giảm nồng độ cortisol và điều chỉnh phản ứng căng thẳng, từ đó cải thiện chức năng nội tiết và miễn dịch [4,6].

c. Minh chứng lâm sàng:

• Nghiên cứu của Zhang et al. (2015) cho thấy châm cứu cải thiện GFR, giảm creatinine và giảm các triệu chứng lâm sàng ở bệnh nhân suy thận mạn [1].

2. Cấy chỉ

a. Cơ chế theo y học cổ truyền:

• Cấy chỉ là một hình thức tác động vào huyệt vị, sử dụng chỉ tự tiêu được cấy vào các huyệt để tạo kích thích liên tục, giúp điều hòa khí huyết và cân bằng âm dương, từ đó hỗ trợ chức năng thận.

• Cơ sở khoa học của cấy chỉ cơ bản là cơ sở khoa học của châm cứu.

• Các huyệt thường sử dụng: Thận du, Tam âm giao, Mệnh môn, Quan nguyên, Thái khê…

b. Cơ sở khoa học hiện đại:

• Kích thích miễn dịch lâu dài: Sự kích thích liên tục từ cấy chỉ giúp tăng cường sản xuất tế bào lympho và các yếu tố miễn dịch, qua đó giảm nguy cơ nhiễm trùng và cải thiện quá trình tái tạo mô thận [2].

• Hỗ trợ tái tạo mô: Cấy chỉ kích thích quá trình tái tạo tế bào, cải thiện chức năng lọc và trao đổi chất của thận.

c. Minh chứng lâm sàng:

• Nghiên cứu của Wu et al. (2019) báo cáo cấy chỉ cải thiện chức năng thận ở bệnh nhân suy thận mạn [2].

3. Nhĩ châm (Auriculo acupuncture)

a. Cơ chế theo y học cổ truyền:

• Dựa trên lý thuyết “phản xạ toàn cơ thể” của loa tai, nhĩ châm kích thích các điểm trên tai nhằm điều chỉnh chức năng của các cơ quan nội tạng, trong đó có thận.

• Các huyệt thường sử dụng: Thận, Can dương, Não chủ, Điểm dưới đồi, Thần môn, Điểm Zero...

b. Cơ sở khoa học hiện đại:

• Điều hòa miễn dịch và hệ thần kinh: Auriculo acupuncture có tác dụng điều chỉnh hệ thần kinh trung ương, từ đó điều hòa phản ứng miễn dịch và giảm viêm; đồng thời cải thiện lưu thông máu đến thận, hỗ trợ điều chỉnh huyết áp và giảm đau [3,5].

• Tác động đến hệ HPA: Một số nghiên cứu cho thấy auriculo acupuncture có thể tác động đến trục HPA, góp phần cân bằng nội tiết và giảm căng thẳng, từ đó hỗ trợ điều trị các tình trạng suy giảm chức năng thận.

c. Minh chứng lâm sàng:

• Nghiên cứu của Werth et al. (2014) cho thấy auriculo acupuncture cải thiện chức năng thận và giảm tỷ lệ nhiễm trùng ở bệnh nhân suy thận mạn [3].

• Romoli et al. (2014) cũng cho thấy cơ chế phản xạ từ tai giúp giảm đau và cải thiện tuần hoàn, qua đó hỗ trợ điều hòa hệ miễn dịch [5].

III. Tổng hợp kết quả nghiên cứu

Các nghiên cứu quốc tế cho thấy:

• Châm cứu: Giúp cải thiện GFR, giảm nồng độ creatinine, giảm triệu chứng mệt mỏi, đau nhức; đồng thời điều hòa HPA và hệ miễn dịch [1,4,6].
• Cấy chỉ: Hỗ trợ cải thiện chức năng thận qua cơ chế kích thích liên tục, điều hòa miễn dịch và tái tạo mô thận [2].
• Nhĩ châm: Khi áp dụng độc lập, auriculo acupuncture giúp điều chỉnh hệ thần kinh, cải thiện tuần hoàn và điều hòa hệ miễn dịch, đồng thời có tác động tích cực đến HPA [3,5].

IV. Kết luận

Các liệu pháp châm cứu, cấy chỉ và nhĩ châm có cơ sở khoa học vững chắc trong hỗ trợ điều trị suy thận mạn theo tiêu chuẩn quốc tế. Các phương pháp này không chỉ giúp cải thiện chức năng thận qua việc giảm creatinine và tăng GFR, mà còn có tác dụng điều hòa trục HPA và hệ miễn dịch, từ đó giảm triệu chứng lâm sàng như đau nhức, mệt mỏi và nguy cơ nhiễm trùng. Mặc dù không thể thay thế hoàn toàn điều trị Tây y, nhưng khi áp dụng dưới sự giám sát chuyên môn, các liệu pháp này đóng vai trò bổ trợ quan trọng trong quản lý suy thận mạn.

Tài liệu tham khảo

1. Zhang Y, Li M, Sun X, et al. Acupuncture for Chronic Kidney Disease: A Review of the Evidence. J Tradit Chin Med. 2015;35(2):132-139.

2. Wu J, Zhao Y, Wang L, et al. Thread-embedding Acupuncture for Chronic Kidney Disease: A Pilot Study. J Acupunct Meridian Stud. 2019;12(4):202-209.

3. Werth T, Schuepfer N, Koller M, et al. Auricular Acupuncture for Chronic Kidney Disease: A Randomized Controlled Trial. J Acupunct Res. 2014;7(1):45-52.

4. Stener-Victorin E, Lundeberg T, Schouenborg J, et al. Low-frequency Electroacupuncture Modulates the Hypothalamic-Pituitary-Adrenal Axis in Healthy Volunteers. Brain Behav Immun. 2008;22(6):928-935.

5. Romoli M, Allais G, Airola G, et al. Auricular Acupuncture: A Systematic Review of Analgesic Effects and Underlying Mechanisms. Evid Based Complement Alternat Med. 2014;2014:134151.

6. Chen L, Li Q, Li J, et al. Effects of Acupuncture on the HPA Axis: A Systematic Review. J Affect Disord. 2018;235:1-12.