10 Cách thức tuyệt vời giúp cải thiện tăng cường trí nhớ

Từ khóa: Tăng cường trí nhớ, Cải thiện khả năng ghi nhớ, Cách luyện tập não bộ.

10 Superior Methods for Memory Improvement and Enhancement

ABSTRACT:

Memory is a core cognitive function that plays a decisive role in human quality of life and productivity. However, due to the impact of aging and the pressures of modern lifestyles, memory capacity often tends to decline. This article synthesizes and analyzes 10 optimized, science-backed methods to improve and enhance memory. These strategies range from nutritional adjustments (incorporating Omega-3s and antioxidants) and establishing physical exercise routines to advanced brain training techniques such as meditation and mnemonics. The findings suggest that the holistic application of these methods not only increases information retention efficiency but also contributes to long-term neuroprotection against neurodegenerative diseases.

Keywords: Memory enhancement, Improving memory retention, Brain training methods.

DOI:

THÔNG TIN TÁC GIẢ: Nguyễn Thị Khánh Linh. Viện Tâm lý học tích cực và Phát triển giáo dục (IPPED).

Ngày nhận bài: 22/11/2025

Ngày hoàn thiện biên tập: 05/12/2025

Ngày duyệt đăng: 28/12/2025

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

Bạn đã bao giờ để ý rằng có một số người nào đó không cần cố gắng vẫn có thể dễ ràng ghi nhớ thậm chí nhớ rất tốt cả những chi tiết đời thường nhất và ghi nhớ rất nhanh và nhớ rất lâu, mong rằng bạn cũng là người như thế. Tuy nhiên đa số chúng ta cảm nhận rằng trí nhớ của mình ngày càng giảm đi, mặc dù còn khá trẻ chưa đến tuổi trung niên…Vậy có cách nào tập luyện, thậm chí tu luyện để cải thiện, tăng cường trí nhớ, giúp giảm thiểu chứng hay quên và sớm ngăn chặn nguy cơ mắc bệnh suy giảm trí nhớ (dementia), bệnh Alzheimer khi về già?

II. KHÁI NIỆM TRÍ NHỚ DƯỚI GÓC NHÌN CỦA TÂM LÝ HỌC LÂM SÀNG

Trí nhớ là khả năng tâm trí giúp thu thập, lưu giữ và phục hồi thông tin hay các sự kiện mà con người đã trải nghiệm trong quá khứ. Có hai loại trí nhớ ngắn hạn và dài hạn. Trí nhớ ngắn hạn có thể chuyển thành trí nhớ dài hạn. Không có nhiều người trong số chúng ta có trí nhớ tốt. Một số ít người luôn tự hào rằng họ có những phương pháp luyện tập làm tăng khả năng ghi nhớ. Vậy phương pháp tập luyện của họ là gì? Các nghiên cứu cho thấy có nhiều các bài tập giúp cái thiện, tăng cường khả năng ghi nhớ, gia tăng giữa các bài tập rèn luyện trí não với việc tăng cường, cải thiện năng lực ghi nhớ. Để kích hoạt đầy đủ tiềm năng của não bộ, bạn cần duy trì não bộ của mình luôn bận rộn và nhạy bén. Hãy tắt tivi hoặc hạn chế xem các chương trình trên truyền hình không giúp ích gì cho bạn (ngoại trừ những chương trình tư vấn sức khỏe, đặc biệt là các chương trình huấn luyện não bộ). Ngoài ra hãy sử dụng những cách dưới đây để cải thiện khả năng ghi nhớ và học những điều mới để tăng cường sức khỏe của não bộ nói chung trí nhớ nói riêng.

III. TÌM HIỂU NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN CHỨNG HAY QUÊN ĐỂ HỖ TRỢ ĐIỀU TRỊ ĐÚNG CÁCH

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến chứng hay quên, suy giảm trí nhớ, lão hóa não bộ sơm:

Các vấn đề về tuyến giáp: Nếu bạn có vấn đề về tuyến giáp, thì nó có thể là một trong những

lý do của sự hay lãng quên.

Thiểu máu lên não:

Thiếu ôxy lên não:

Tâm trí (đặc biệt là cảm xúc) bất ổn: Cảm xúc anh hưởng rất nhiều đến trí nhớ. Nhưng cảm xúc tiêu cực như sợ hãi, lo hãi, buồn phiên

Thiếu ngủ: Thiếu ngủ có thể làm ảnh xấu đến sức khỏe và các chức năng của cơ thể. Bạn thường có xu hướng nhầm lẫn, lúng túng ở ngày hôm sau nếu không ngủ đủ giấc.

Căng thẳng: Một yếu tố quan trọng làm tăng sự lãng quên là căng thẳng (stress) trong cuộc sống hàng ngày. Đặc biệt là stress trường diễn

Trầm cảm: Trầm cảm sẽ khiến bạn có xu hướng hay quên. Điều này có thể xảy ra khi bạn bị mất một người thân hoặc khi phải trải qua một giai đoạn tồi tệ trong cuộc sống.

Sử dụng ma túy: Ma túy có thể dần dần phá hủy trí nhớ của bạn và điều này có thể dẫn đến sự lãng quên.

Uống nhiều rượu: Nghiện rượu là một lý do mà có thể gây nên chứng hay quên của bạn. Người uống nhiều rượi khi về già rất dễ mắc chứng suy giảm trí nhớ.

Mang thai: Một số phụ nữ thường mắc chứng hay quên trong giai đoạn của thai kỳ. Điều này có thể là do sự mất cân bằng nội tiết tố.

Tuổi tác: Tuổi tác là yếu tố nguy cơ lớn nhất đối với bệnh hay quên. Những người có độ tuổi trên 65 thường có nguy cơ phát triển bệnh suy giảm trí nhớ tăng gần gấp đôi sau 5 năm.

Nếu trên 45 tuổi, bạn cần kiểm tra xét nghiệm tiểu đường và cholesterol cao khoảng 1 đến 2 năm một lần hoặc theo chỉ dẫn của bác sĩ. Nhiều nghiên cứu đã cho thấy, cholesterol cao trong giai đoạn giữa và cuối đời có thể tăng nguy cơ mắc Alzheimer, trong khi đó bệnh tiểu đường có thể gia tăng nguy cơ này lên tới 65%.

Nghiện mạng xã hôi: lang thang trên mạng nhiều giờ, chơi game trên máy nhiều… làm hại não của bạn, có nguy cơ làm sập nguồn, lão hóa quá trình ghi nhớ.

Nghiện điện thoại, ngại giao tiếp bạn bè: Xem điện thoại nhiều, ít tương tác xã hội làm hại não bộ và trí nhớ của bạn.

Lối sống ít vận đông, lười luyện tập thể dục. Cơ thể đói vận động hoặc công việc học tập hay làm việc phải ngồi nhiều, làm việc trên máy tính nhiều giờ… Luyện tập thể dục sẽ làm tăng lượng ôxy vào não. Đặc biệt hiệu quả nếu mỗi ngày bạn đi bộ khoảng 20 - 30 phút. Tuy nhiên, cũng phải thừa nhận rằng, những gì mà bạn yêu thích, bao giờ cũng dễ dàng ghi nhớ hơn và không cần tập trung nhiều.

IV. PHƯƠNG CÁCH TẬP LUYỆN HỒI PHỤC VÀ TĂNG CƯỜNG TRÍ NHỚ

1. Bổ sung thực phẩm đúng cách giúp giảm thiểu nguy cơ suy giảm trí nhớ

Não bộ hoạt động tốt nhất khi được cung cấp một chế độ ăn uống bổ dưỡng. Theo Suha Ali, người đứng đầu cơ quan quản lý quốc gia Australia về giảm thiểu nguy cơ suy giảm trí nhớ, mất trí do Alzheimer, mỗi người cần tuân thủ chế độ ăn uống cân bằng, nhưng vẫn phải chú trọng thức ăn giúp tăng cường sức khỏe cho não bộ.

Theo đó, chế độ ăn theo kiểu Địa Trung Hải bao gồm nhiều cá, trái cây và rau củ tươi được khuyến nghị giúp tăng cường sức mạnh não bộ, cải thiện khả năng ghi nhớ, bởi nó giàu axit béo thiết yếu và các chất chống oxy hóa.

Ảnh: foxnews.com.

Chế độ ăn theo kiểu Địa Trung Hải cung cấp các acid béo thiết yếu và các chất chống oxy hóa. Nhiều bằng chứng khoa học cho thấy chế độ ăn giàu chất chống oxy hóa và omega-3 đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu nguy cơ mắc chứng suy giảm trí nhớ. Cũng cần tránh chất béo chuyển hóa, loại chất béo thường chứa trong đồ ăn được chế biến sẵn hay đồ hộp và giảm tiêu thụ các chất béo bão hòa.

2. Tập luyện và vận động toàn bộ cơ thể

Tập luyện không chỉ là các bài tập thể dục, mà còn rất cần vận động toàn bộ cơ thể, đặc biệt tập

luyện tâm trí để gia tăng hiệu quả của não bộ. Thiếu luyện tập, ít vận động, các lớp/mảng cặn bám

vào thành các động mạch, thành các mao mạch, điều này ngăn cản dòng chảy của máu từ tim đến

các tế bào trên khắp cơ thể. Chính sự tắc nghẽn lưu thông máu dẫn đến những cơ đau tim và điều

này cũng làm cho quá trình vận chuyển ô xy và các chất dinh dưỡng có trong máu đến nuôi não bị

ảnh hưởng. Khi não không đủ ôxy và dưỡng chất do tuần hoàn máu não bị cản trở, các chức năng

bình thường của não sẽ hoạt động kém hiệu quả. Để ngăn cản điều này, cách thích hợp nhất là

thường xuyên luyện tập, vận động cơ thể, thậm chí chỉ là rung lắc, vẫy tay, đi bộ, chạy tại chỗ, xoa

bóp, đập/ vỗ tay…hàng ngày. Đi bách bộ, bơi, vận động theo nhạc… là những hoạt động vận động

tuyệt vời không chỉ tốt cho cơ thể mà còn rất tốt cho việc cải thiện trí nhớ và kích hoạt não bộ.

Theo Suha Ali, người đứng đầu cơ quan quản lý quốc gia Australia về giảm thiểu nguy cơ suy giảm

trí nhớ, mất trí do Alzheimer, có nhiều nghiên cứu đã phát hiện việc tích cực rèn luyện thể chất vào

bất cứ giai đoạn nào trong cuộc đời đều mang lại lợi ích cho nhận thức và hoạt động của não, đặc biệt có khả năng làm giảm nguy cơ mắc chứng suy giảm trí nhớ.

Cũng giống như trái tim, não bộ phụ thuộc rất lớn vào hoạt động của hệ mạch, do đó vận động đóngvai trò quan trọng cho việc duy trì lượng máu lưu thông đến não. Các chuyên gia khuyên nên dành ít nhất 30 phút mỗi ngày cho các bài tập thể dục một cách điều độ.

3. Học cách tập trung

Tập trung có khả năng làm tăng sức mạnh của bộ não. Có lẽ, các thủ phạm lấy đi sự tập trung,

thường không rõ ràng, cần được khoa học nghiên cứu. Hãy học cách chú ý khi chúng ta mất tập

trung. Thường thì nguyên nhân là do tiềm thức. Ví dụ, bạn cần gọi một cuộc điện thoại, nhưng quên mất số điện thoại, cần làm một điều gì đó nhưng không nhớ nổi… định lên gác lấy một thứ gì đó, nhưng lên gác rồi quên mất mình định lấy gì… lại phải xuống nhà, một lúc sau mới nhớ ra… Điều này có thể làm phiền bạn mỗi ngày và có xu hướng gia tăng theo tuổi tác, đây có thể là dấu hiệu suy giảm khả năng ghi nhớ tức thời - trí ngắn hạn của bạn và khả năng tìm kiếm, phục hồi thông tin trong trí óc của bạn và thậm chí có lúc bạn không nhận thức được những cái gì đang làm phiền bộ nhớ của bạn.

Hãy dừng ngay thói quen đòi hỏi bản thân, những cái mình muốn phải hiện ngay trong trí óc của

mình. Đơn giản vì có những sự kiện bạn không thể nhớ nổi… do các vùng lưu giữ thông tin không

thường xuyên được đánh thức. Không đủ máu (với những dưỡng chất phù hợp) và ôxy nuôi dưỡng não bộ, sẽ hạn chế khả năng ghi nhớ, tìm kiếm thông tin trong não của bạn.

4. Hồi tưởng cải thiện khả năng ghi nhớ và kích hoạt não

Giở lại những album cũ hoặc là những cuốn sách thời trung học. Não của bạn là một bộ máy ghi

nhớ, vì vậy hãy giành cơ hội cho bộ não được hoạt động nhiều hơn. Hãy dành thời gian với những

kỷ niệm đã qua. Hãy để tâm trí bạn nhớ lại và cảm nhận về chúng và não của bạn sẽ được sống lại

những cảm xúc tích cực và những kết nốt mới từ những kỷ niệm sẽ giúp bạn giải quyết những khó

khăn và thách thức hiện tại. Hãy trải nghiệm với những hồi tưởng tích cực, giúp não thư giãn tốt

hơn, sử dụng hiệu quả sự hồi tưởng tượng, làm sống lại những cảm xúc tích lực (thoải mái, hạnh

phúc, hân hoan…) sẽ giúp não giữa (vùng Hipocampus – trung khu kiểm soát việc học tập, ghi nhớ) làm việc tốt hơn.

Các quan điểm khoa học truyền thống cho rằng các tế bào não đã chết không thể hồi sinh. Tuy

nhiên, những năm gần đây các chuyên gia đã phát hiện bằng chứng cho thấy não có thể sản xuất tế bào mới, ngay ở tuổi già. Quá trình não hình thành tế bào mới xảy ra ở khu vực Hồi Hải mã (Hippocampus) thuộc não giữa.

5. Loạt bỏ các yếu tố gây căng thẳng

Bất kì tác nhân nào làm bạn bị căng thẳng (stress), chẳng hạn, sự bực bội, tức giận, lo lắng, buồn

phiền… theo thời gian đều ảnh hưởng xấu, làm thương tổn đến các vùng não phụ trách khả năng

ghi nhớ, ngăn cản khả năng học điều mới của não bộ. Trong số các tác nhân gây hại nhất cho não

là sự trầm cảm, thường được chẩn đoán nhầm là có vấn đề về trí nhớ, vì một trong số các dấu hiệu cơ bản của nó là mất khả năng tập trung chú ý. Nếu bạn không thể tập trung, khi đó bạn cảm nhận rằng mình khó nhớ, thường hay quên. Trầm cảm làm tăng mức độ cortisol trong máu, dẫn đến làm tăng mức độ cortisol trong não. Các bác sỹ phát hiện rằng mức độ cao cortisol trong não làm giảm khả năng hưng phán ở một số vùng của não, đặc biệt vùng gò hải mã (hippocampus) vùng chịu trách nhiệm ghi nhớ ngắn hạn, học điều mới. Trầm cảm kéo dài có thể phá hỏng khả năng ghi nhớ và làm não bộ mất khả năng học những cái mới. Hãy học cách loại bỏ các tác nhân gây stress tiêu cực, (nếu bạn không thể hãy tìm sự giúp đỡ của các chuyên gia…) để não bộ khỏe mạnh.

6. Thường xuyên thách thức não bộ với những hoạt động mới

Các nghiên cứu cho thấy bất kỳ hoạt động nào đòi hỏi não bộ suy nghĩ và học tập cái mới đều có

thể chống lại bệnh suy giảm trí nhớ. Nhiều bằng chứng có sức thuyết phục đã cho thấy việc thử

thách não bộ qua nhiệm vụ học tập cái mới, thay đổi thói quen, có thể giúp tăng cường khả năng

ghi nhớ của não.

Cụ thể, mọi người nên tham gia thường xuyên vào những hoạt động như học tập những ngôn ngữ

mới, đọc sách, trò chơi giải ô chữ, chơi cờ, xem phim… và tìm hiểu những vấn đề mình đam mê.

Kate Swaffer1, 54 tuổi, được chẩn đoán chứng suy giảm trí nhớ khởi phát sớm khi 49 tuổi. Bà được các bác sỹ hướng dẫn cách chống lại chứng suy giảm trí nhớ bằng những bài học hàng ngày, tăng cường giao tiếp xã hội và tham gia các hoạt động thể thao. Bà tâm sự: "Tôi nhận thấy bản thân chuyển từ luôn nhớ mọi việc rõ ràng sang trạng thái hay quên, và dấu hiệu của chứng khó đọc - viết ngày càng tăng dần. Khi được chẩn đoán mắc chứng suy giảm trí nhớ, tôi quyết định dù thế nào cũng phải duy trì hoạt động của não theo cách mà mình có thể. Hiện tại tôi tham gia học tập tại một trường đại học để nhận bằng danh dự, viết blog về những kinh nghiệm của bản thân". Các hoạt động này giúp bà cải thiện trí nhớ.

7. Giấc ngủ giúp phục hồi trí nhớ, loại bỏ các chất thải độc hại trong não

Các nhà khoa học trước đây từng chứng minh được vai trò quan trọng của giấc ngủ trong việc phục hồi trí nhớ và khả năng học tập. Một nhóm nghiên cứu của Đại học Trung tâm Y Rochester (Mỹ) mới đây đã chứng minh được vai trò của giấc ngủ đối với quá trình phục hồi chức năng tế bào não.

Nhóm nghiên cứu này cho rằng cơ chế tẩy sạch chất độc hại trong não là một trong những lý do cơ bản tạo ra giấc ngủ của con người. Tiến sĩ Maiken Nedergaard thành viên của nhóm nghiên cứu cho biết: "Nguồn năng lượng của bộ não khá hạn chế, do đó não bộ chỉ có thể lựa chọn thực hiện hai chức năng khác nhau đó là tỉnh giấc và nhận thức, hoặc buồn ngủ và tẩy sạch chất độc hại trong não". Một số protein độc hại không được tẩy sạch sẽ có thể gây ra tình trạng rối loạn trong não. Bệnh Alzheimer hay Parkinson là những loại bệnh đặc trưng do các protein hư hỏng bị tích tụ trong não gây ra.

8. Tạo khoảng “dừng” giữa các hoạt động làm tăng khả năng ghi nhớ/ chống quên

Khi hai hoạt động liên tiếp cùng xảy ra, bạn gặp khó khăn trong việc lưu giữ và phục hồi thông tin về chúng. Chẳng hạn bạn dắt xe ra khỏi nhà, chuẩn bị khóa cửa thì có cuộc điện thoại, tay bạn khóa cửa, tai bạn vẫn nghe điện thoại. Sau đó bạn đến cơ quan hoặc đi đâu đó, bất chợt bạn phát hiện không biết mình đã khóa cửa chưa? Tại sao lúc này bạn không thể nào nhớ lại, những gì đã xảy ra?… do khi bạn khóa cửa, bạn không tạm dừng nghe, dù chỉ là vài chục giây để tập trung nhìn vào ổ khóa, kịp lưu giữ thông tin trong não. Vậy nên khi cần nhớ lại, bạn không thể, vì não của bạn không kịp lưu thông tin. Do vậy hãy để não có một khoảng thời gian “dừng để lưu giữ thông tin” khi kết thúc một hoạt động nào đó, trước khi tiếp nối một hoạt động khác. Hãy tập trung khi bạn cần ghi nhớ một điều gì đó, ngay khi hoạt động đó vừa kết thúc, dành khoảng 5-10s để hình dung tưởng tượng để não kịp lưu giữ thông tin, trước khi tiếp nối hoạt động khác. Sử dụng phương pháp này sẽ làm tăng khả năng ghi nhớ của bộ não, khắc phục đáng kể chứng hay quên của bạn.

9. Số khớp thần kinh nhiều hơn gấp 1.000 lần vì sao trong vũ trụ2

Các nhà khoa học đã khám phá ra não người chứa trên 100 tỷ neuron thần kinh. Tuy nhiên số khớp thần kinh có nhiệm vụ kết nối tất cả neuron lại để làm thành trí não con người lên tới 100 tỷ tỷ. Bạn có tin khi số khớp này lớn hơn gấp 1.000 lần số các vì sao trong vũ trụ ngày nay?

Với khả năng xử lý khoảng 20 triệu tỷ phép tính toán mỗi giây, não của bạn thực sự là một cỗ máy vô song.

Năm 2013, các nhà khoa học Đức và Nhật Bản đã thử so sánh khả năng tính toán của 82.944 bộ vi xử lý với não người khi thực hiện cùng một phép tính.

Trong khi não người mất chỉ một giây thì cỗ máy này mất tới 40 phút để cho ra kết quả. Và để đọc

hiểu được đoạn viết này, hẳn não bộ bạn cũng đang huy động một số lượng khớp thần kinh không

nhỏ cùng vận hành.

10. Một số bài tập hiệu quả sử dụng cho việc rèn luyện trí nhớ

Trí nhớ của con người là vô hạn, đơn giản là chúng ta thường không biết cách luyện tập trí nhớ một cách đúng đắn. Kinh nghiệm chỉ ra rằng, tập trung chú ý, liên tưởng và lặp lại nhiều lần sẽ có một trí nhớ tốt.

2 Nguồn: BuzzFeed, Wikipedia

Để có thể tập trung tốt, bạn luôn cần phải biết hít thở đúng cách. Hãy thở chậm đều sâu, bằn cáchhít vào băng mũi bụng phồng lên (khoảng 5 giây), nắm chặt bàn tay. Sau đó từ từ thở ra (khoảng 7 giây) bụng xẹp xuống và thả lỏng bàn tay. Thực hiện bài tập này khoảng 5 lần.

Các bài tập dưới đây sẽ giúp bạn có một trí nhớ tốt:

Bài tập 1: Liên tưởng

Hãy để cho ai đó đọc thật chậm từng cặp từ một. Bạn hãy chú ý lắng nghe và cố gắng ghi nhớ, sau

đó hãy đề nghị người đối diện đọc lại cho bạn từ thứ nhất trong những cặp từ đó, từ thứ hai bạn sẽ tự nhớ.

VD: 1. gà - trứng, dao - cắt, ngựa - cỏ, sách - đọc, gà - gáy, bút - vở, bò - sữa…

2. lông - nước, kính - lỗi, chuông - trí nhớ, bồ câu - bố, thùng nước - tàu điện….

Bài tập 2: Phát triển tưởng tượng thị giác

Hãy nhắm mắt và tưởng tượng ra các bức tranh mà bạn đang nói ra.

Ví dụ như:

1. Con sư tử đang vồ con sơn dương

2. Im lặng trong bóng tối

3. Vết bẩn trên bộ quần áo yêu thích

4. Kim cương tỏa sáng dưới mặt trời

5. Tiếng kêu hoảng hốt trong đêm

6. Chiếc bánh hạnh nhân trong hộp.

Sau đó bạn hãy nhớ lại và viết ra tất cả tên những bức tranh đó. Nếu bạn nhớ nhiều hơn 6 bức tranh thì bạn đã luyện tập bài tập này thành công.

Bài tập 3: Luyện tập khả năng tiếp nhận thông tin bằng cách nói

Hãy đề nghị ai đó đọc cho bạn khoảng 10 từ.

Ví dụ: sáng, bạc, trẻ em, sông, miền bắc, cao, bắp cải, cốc, trường, ủng.

Bạn cần phải nói lại những từ này đầy đủ và theo đúng trật tự mà bạn đã được nghe.

Bài tập 4:

Trước khi đi chợ, bạn hãy ghi tất cả những thứ cần mua ra giấy. Đọc đi đọc lại một vài lần (đọc to

hoặc đọc thầm) rồi sau đó đi chợ và để mẩu giấy đó ở nhà.

Ngoài ra, để có trí nhớ tốt, bạn cần phải tập trung cả cách ăn uống hàng ngày.

Trong cơ thể chúng ta, mọi thứ đều liên kết với nhau. Vì thế khi bạn biết cách ăn uống, cơ thể của bạn sẽ nhận được nhiều chất kích thích hoạt động của não bộ.

Hãy cho vào khẩu phần ăn của mình nhiều nhóm vitamin B, C, F. Bạn nên chiều chuộng cơ thể mình bởi 1 lát sôcôla đen, hoa quả và đặc biệt là những thực phẩm từ biển.

Phụ nữ thường xuyên ăn kiêng sẽ có trí nhớ không tốt. Đó là bởi vì não không nhận được đầy đủ các chất cần thiết và tâm trạng của họ thường không được tốt lắm.

Tình trạng tâm lý và xúc cảm cũng đóng một vai trò rất quan trọng đối với trí nhớ. Bạn hãy cố gắng ngủ sớm, không sử dụng cofein. Các nhà khoa học đã chứng minh được rằng, hạnh phúc mang đến cho bạn một trí nhớ tốt và giúp tiếp nhận thông tin một cách sâu sắc hơn.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1- Nguyễn Công Khanh. Tâm trí và Sức khỏe (2025). In Press

2- Nguyễn Công Khanh. Trị liệu tâm lý. NXB Đại học Quốc gia, 2024

3- Asaoka, D., Xiao, J., Takeda, T., Yanagisawa, N., Yamazaki, T., Matsubara, Y., ... & Sato, N. (2022). Effect of Probiotic Bifidobacterium breve in Improving Cognitive Function and Alzheimer's Disease, 88(1), 75-95. doi:10.3233/jad-220148

4- The impact of probiotics therapy on cognitive and metabolic characteristics in patients with cognitive impairment: An umbrella review of meta-analysis of randomized controlled trials. (2025). European Journal of Pharmacology, 994, 177326. doi:10.1016/j.ejphar.2025.177326

5- Huang, Y. Q., & Zhang, Q. M. (2023). The concept of the Zangxiang attribution of spleen in traditional Chinese medicine: implications for clinical practice and research. Medical Theory and Hypothesis, 6(3), 18. doi:10.53388/TMRTH2023090181