Trần bì: "Thần dược" trị bệnh với công dụng vàng ít người biết

Trần bì là gì?

Trần bì là một loại dược liệu được chế biến từ vỏ cam quýt. Nó không phải là tên của một loại cây thuốc riêng biệt mà chỉ là vỏ của quả cam quýt. Trần bì có danh pháp khoa học là Pericarpium Citri Reticulatae và được sử dụng trong y học truyền thống, dân gian với nhiều tác dụng hữu ích.

Vỏ trần bì có nhiều đặc điểm nhận dạng, vỏ có dạng được cuốn lại hoặc quăn. Có mặt ngoài màu nâu nhạt hoặc vàng nâu, bề mặt có nhiều vết chấm sẫm hoặc vết lõm xuống. Mặt trong thường có màu trắng ngà hoặc hồng nhạt. Mùi vị vỏ hơi cay, đắng, giòn và có mùi hương thơm, có tính ấm.

1,5 - 2% tinh dầu của trần bì có chứa các thành phần chính như anpha-humulenol acetate, copaneme, caroten, elemene, vitamin B1 và C, limolene, cryptoxanthinBeta-sesqui-phellandrene, Iopropenyl-toluene, hesperidin.

Ngoài trần bì (làm từ vỏ quýt chín), còn có thanh bì (làm từ vỏ quýt xanh) với nhiều công dụng khác so với trần bì. Trần bì và thanh bì đều có các tác dụng trong y học truyền thống và được ứng dụng trong nhiều liệu pháp, các bài thuốc truyền thống.

Trần bì: "Thần dược" trị bệnh với công dụng vàng ít người biết

Trần bì có tác dụng gì? Công dụng của trần bì

Vậy, cụ thể trần bì có tác dụng gì? Trần bì có nhiều công dụng hữu ích trong y học truyền thống và nghiên cứu khoa học đã chứng minh những tác dụng tích cực của dược liệu này.

Dưới đây là một số công dụng của trần bì:

Hỗ trợ hệ tiêu hóa: Trần bì được sử dụng để điều hòa trung tiêu, lý khí và bổ tỳ vị. Nếu loại bỏ phần cùi trắng, nó có tác dụng trị ho, tiêu đờm và tăng cường nhu động đường tiêu hóa, giúp ức chế tình trạng co thắt cơ trên đường ruột, giảm thiểu tình trạng tiêu chảy, đầy bụng, rối loạn tiêu hóa.

Điều trị bệnh về tim mạch: Nghiên cứu đã chỉ ra rằng trần bì có khả năng cải thiện tình trạng rối loạn chức năng tim, ức chế phì đại cơ tim, làm chậm quá trình apoptosis và xơ hóa cơ tim, giúp hỗ trợ điều trị bệnh lý cơ tim phì đại.

Hỗ trợ điều trị béo phì và rối loạn chuyển hóa: Trần bì chứa chất nobiletin, có khả năng ức chế lipase, giúp giảm thiểu chuyển hóa lipid và hỗ trợ điều trị các chứng rối loạn chuyển hóa và béo phì.

Kháng khuẩn: Trần bì có khả năng kháng khuẩn với phổ kháng rộng nhờ các hoạt chất hesperidin, tangeretin và nobiletin.

Chống viêm thần kinh: Các flavonoid như hesperidin, nobiletin và tangeretin có trong trần bì có tác dụng chống viêm dây thần kinh mạnh mẽ.

Tuy trần bì có nhiều công dụng có lợi cho sức khỏe, nhưng việc sử dụng dược liệu này nên được thực hiện dưới sự hướng dẫn của chuyên gia y tế để đảm bảo hiệu quả của trần bì và an toàn cho sức khỏe.

Trần bì có tác dụng gì? Công dụng của trần bì

Bài thuốc sử dụng trần bì

Chữa ho có đờm nhiều, đờm đặc, tức ngực: Trần bì, hạt vải (thái mỏng phơi khô sao vàng), đại hồi. Liều lượng mỗi vị bằng nhau, tán nhỏ, rây bột mịn. Ngày uống 4 – 8g, chia làm 2 lần, chiêu với rượu.

Trị viêm phế quản nhẹ, bệnh ho viêm họng: Sử dụng 6g trần bì, 4g cam thảo và 6g tô diệp, sắc thuốc và uống trong ngày.

Điều trị ho có đờm do cảm hàn: Dùng 6g trần bì sắc chung với 12g bạch linh, 4g cam thảo, 6g bán hạ và 2 lát gừng tươi. Mỗi ngày uống 1 thang, uống đến khi triệu chứng bệnh thuyên giảm thì dừng.

Viêm phế quản cấp (do phong hàn): Trần bì 6g, tía tô 12g, lá hẹ 10g, , kinh giới 10g, xuyên khung 6g, bạch chỉ 8g, rễ chỉ thiên 8g. Sắc uống ngày 1 thang.

Hoặc: Trần bì 4g, Hạnh tô tán: hạnh nhân 10g, tô diệp 10g, tiền hồ 10g, bán hạ chế 6g, chỉ xác 6g, gừng 3 lát, phục linh 6g, cam thảo 6g, cát cánh 8g, đại táo 4 quả. Tất cả tán bột uống ngày 15 – 20g chia làm 2 lần.

Chữa ho mất tiếng: Sử dụng 12g trần bì sắc với 200ml nước. Khi thuốc cạn còn 100ml, tắt bếp, lọc lấy thuốc và chia ra uống nhiều lần trong ngày.

Chữa kém ăn, suy nhược cơ thể: Chuẩn bị 3g trần bì, 3g hồ tiêu và 1 con gà trống 1 kg đã được làm sạch, chặt miếng nhỏ. Cho gà và các vị thuốc vào nồi, thêm gia vị và hầm trên ngọn lửa nhỏ. Sau khi gà chín nhừ, người bệnh chia ra ăn 2 - 3 lần trong ngày. Ăn liên tục 2 - 3 lần sẽ giúp điều trị suy nhược cơ thể.

Chữa rối loạn tiêu hóa do ăn uống hoặc chứng không tiêu: Sử dụng 10g trần bì, 10g sinh khương, 3 quả đại táo, 10g hậu phác, 4g cam thảo và 6g thảo quả nướng. Sắc thuốc và uống. Sử dụng liên tục 5 ngày giúp cải thiện triệu chứng khó chịu ở bụng.

Điều trị đầy bụng khó tiêu: Lấy vài miếng trần bì đem xé nhỏ rồi đem rửa qua nước ấm. Sau đó cho vào cốc nước sôi rồi hãm từ 10 - 15 phút và uống. Tuy nhiên chỉ nên uống khi nước thuốc còn nóng và bỏ phần bã. Uống liên tục vài ngày cho đến khi triệu chứng bệnh giảm dần.

Trị tiêu chảy: Trần bì, cam thảo, thương truật, hậu phác, lượng bằng nhau, tán bột, trộn đều, mỗi lần uống 4 - 6g, ngày uống 2-3 lần, hoặc sắc uống.

Hoặc dùng12g dược liệu trần bì, 8g sinh khương, đem hai dược liệu này sắc lấy nước dùng. Sử dụng khi nước thuốc còn ấm để hiệu quả chữa trị được tốt nhất.

Hỗ trợ tiêu hoá: Trần bì 0,5g, hoàng bá 0,3g, hoàng liên 0,3g, đảng sâm 0,3g, cam thảo 0,3g. Tất cả tán bột, trộn đều. Chia ba lần uống trong ngày.

Trị tiêu hóa rối loạn, trẻ nhỏ suy dinh dưỡng: Đảng sâm 8g, bạch truật 8g, bạch linh 8g, chích thảo 4g, trần bì 6g, sắc uống hoặc làm thuốc hoàn tán.

Trị viêm loét dạ dày - tá tràng: Lấy 20g trần bì sắc chung với 15g hương phụ sao giấm. Sau đó lọc lấy nước thuốc và cho vào khi với 100g thịt gà. Sau khi nước cạn, thêm gừng và gia vị, nêm nếm vừa ăn thì tắt bếp.

Hoặc sử dụng 15 – 20g trần bì, sắc và lọc lấy nước thuốc. Dùng nước thuốc nấu cháo với 150g gạo tẻ. Tùy khẩu vị từng người mà nêm nếm đường, muối vừa phải. Cháo dùng cho đối tượng bệnh bị trướng bụng, viêm loét dạ dày - tá tràng, buồn nôn hoặc đau vùng thượng vị.

Trị tuyến vú viêm cấp: Dùng 30g trần bì cùng với 6g cam thảo, đem hai vị thuốc trên sắc lấy nước để dùng.

Chữa chứng nấc cụt sau khi ăn: Dùng 30g trần bì đem đi nướng sau đó tán thành bột mịn. Mỗi lần dùng lấy bột hòa với nước để uống.

Bài thuốc sử dụng trần bì

Lưu ý khi sử dụng trần bì trị bệnh

Đối tượng cần thận trọng

Người âm hư nóng trong

Phụ nữ có thai 3 tháng đầu

Bệnh nhân đang dùng thuốc chống đông

Tương tác thuốc

Giảm tác dụng thuốc an thần

Tăng độc tính với thuốc hạ áp

Liều lượng an toàn

6-12g/ngày dạng thuốc sắc

Không dùng quá 3 tháng liên tục

Không ngờ tác dụng chữa bệnh từ trần bì lại đa dạng từ hô hấp đến tim mạch như vậy! Đây thực sự là "bảo bối" sức khỏe từ gian bếp mỗi nhà. Hãy lưu lại những công thức này và chia sẻ cho người thân cùng biết!