Cây bụp giấm: Công dụng, cách dùng trị bệnh theo y học cổ truyền

09:09 | 10/05/2025 Y học cổ truyền Theo dõi Tạp chí Sức khỏe Việt trên

Cây bụp giấm (tên khoa học: Hibiscus sabdariffa) là một loại cây quen thuộc trong văn hóa ẩm thực và y học cổ truyền Việt Nam. Với nhiều công dụng tuyệt vời, cây bụp giấm không chỉ được sử dụng làm thực phẩm mà còn là một vị thuốc quý trong việc chăm sóc sức khỏe. Bài viết này sẽ giúp bạn khám phá những công dụng của cây bụp giấm, cách sử dụng và những lưu ý cần thiết khi áp dụng trong điều trị.

Cây rau dệu: Công dụng, cách dùng trị bệnh theo y học cổ truyền Cây cò ke: Công dụng, cách dùng trị bệnh theo y học cổ truyền Cây ban lá dính: Công dụng, cách dùng trị bệnh theo y học cổ truyền Cây mắc nưa: Công dụng, cách dùng trị bệnh theo y học cổ truyền Cây mướp khía: Công dụng, cách dùng trị bệnh theo y học cổ truyền Công dụng và các bài thuốc chữa bệnh từ cây dương xuân sa

Đặc điểm của cây bụp giấm

Cây bụp giấm (Hibiscus sabdariffa) còn có nhiều tên gọi khác như atiso đỏ, đay nhật, lạc thần hoa, là loài cây thuộc họ cẩm quỳ (Malvaceae). Đây là loài cây sống hàng năm, cao từ 1.5 - 2m, phân nhánh ở gốc, thân có màu tím đỏ nhạt, lá bụp giấm nguyên, phiến lá có mép có răng cưa nhỏ. Hoa bụp giấm mọc ở nách lá, có màu vàng hồng hoặc đỏ tía, không có cuống, quả nang, hình trứng.

Cây bụp giấm bắt nguồn từ Tây Phi, sau đó được đưa đến các châu lục khác trồng với mục đích là thực phẩm và làm thuốc chữa bệnh. Cây thường được thu hái vào tháng 9 - tháng 11 hàng năm, có thể dùng tươi hoặc phơi, sấy khô để dùng dần. Bụp giấm dễ bị ẩm mốc nên cần bảo quản ở nơi khô thoáng, tránh mối mọt và môi trường ẩm thấp.

Thành phần hóa học

Thành phần hóa học chính của Bụp giấm là:

Chiếm phần lớn là vitamin C, ngoài ra còn có các acid như acid citric, acid malic, acid tartaric và acid hibiscus.
Gossypetin và clorid hibiscin.
Flavonol glucosid hibiscitrin; hibiscetin; gossypitrin và sabdaritrin.
Oxalat Ca, gossypetin, anthocyanin.
Dầu, protein, chất xơ, chất khoáng, vitamin.

Cây bụp giấm: Công dụng, cách dùng trị bệnh theo y học cổ truyền

Công dụng của cây bụp giấm trong y học cổ truyền

Hỗ trợ tiêu hóa

Cây bụp giấm được biết đến với khả năng hỗ trợ tiêu hóa hiệu quả. Các thành phần trong cây giúp kích thích tiêu hóa, giảm triệu chứng đầy hơi, khó tiêu và táo bón. Uống trà từ hoa bụp giấm có thể giúp cải thiện chức năng tiêu hóa.

Giảm huyết áp

Một trong những công dụng nổi bật của cây bụp giấm là khả năng giảm huyết áp. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng trà từ hoa bụp giấm có thể giúp hạ huyết áp trong những người bị tăng huyết áp. Điều này nhờ vào khả năng làm giãn mạch và cải thiện lưu thông máu.

Tăng cường hệ miễn dịch

Cây bụp giấm giàu vitamin C, một chất chống oxy hóa mạnh mẽ, giúp tăng cường hệ miễn dịch. Việc bổ sung cây bụp giấm vào chế độ ăn uống có thể giúp cơ thể chống lại các bệnh nhiễm trùng và tăng cường sức đề kháng.

Chống viêm và kháng khuẩn

Các nghiên cứu cho thấy chiết xuất từ cây bụp giấm có tác dụng chống viêm và kháng khuẩn. Điều này giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh viêm nhiễm, đồng thời hỗ trợ điều trị các vấn đề về da như viêm da, mụn nhọt.

Hỗ trợ giảm cân

Cây bụp giấm cũng được biết đến với khả năng hỗ trợ giảm cân. Các hợp chất trong cây giúp kiểm soát cảm giác thèm ăn và tăng cường quá trình trao đổi chất, từ đó hỗ trợ quá trình giảm cân hiệu quả.

Hoa bụp giấm.

Bài thuốc từ cây bụp giấm

Hoa bụp giấm thường được sử dụng để pha trà, ngâm rượu, làm mứt, siro. Hiện chưa có thống kê về liều dùng hoa bụp giấm trong điều trị bệnh vì nó còn phụ thuộc vào từng đối tượng và mục đích sử dụng, nhưng đa số các chuyên gia cho rằng không nên sử dụng quá 2 gram/ngày. Những bài thuốc phổ biến từ hoa bụp giấm gồm:

Pha trà bụp giấm: Trà bụp giấm có tác dụng giải độc, thanh nhiệt, hạ huyết áp, lợi tiểu, nhuận tràng, giảm mỡ máu và giảm cân. Đầu tiên, bạn cần chuẩn bị nguyên liệu gồm 70 gram hoa bụp giấm tươi và 30 gram hoa bụp giấm khô. Sau đó, làm sạch toàn bộ hoa, cho vào ấm cùng với 650 - 700ml nước sôi, chắt lọc lấy phần nước, thêm ít đường, khuấy đều, có thể sử dụng thay thế cho nước trà.

Siro hoa bụp giấm: Siro hoa bụp giấm có thể giúp phòng cảm cúm, hỗ trợ quá trình tiêu hóa. Đầu tiên, bạn cần chuẩn bị hoa bụp giấm tươi và một lọ đường. Sau đó, rửa sạch toàn bộ ho, cho hoa vào bình thủy tinh với một lượng đường vừa đủ sao cho cứ một lớp hoa có một lớp đường. Cuối cùng, đậy kín nắp bình và bảo quản nơi thoáng mát, sau 15 ngày là có thể sử dụng, mỗi lần uống hàm lượng 30ml.

Rượu hoa bụp giấm: Ngâm rượu hoa bụp giấm có tác dụng lợi mật, nhuận tràng, hỗ trợ hệ tiêu hóa. Đầu tiên, cần chuẩn bị 1kg hoa bụp giấm tươi hoặc 600gr ở dạng khô, 150ml mật ong, 3 lít rượu trắng 40 độ. Tiếp đến, làm sạch toàn bộ hoa, vớt cho ráo nước, cho toàn bộ vào bình thủy tinh. Cho mật ong với rượu trắng vào sao cho ngập hoa bụp giấm, sau 10 ngày ngâm là có thể sử dụng, mỗi lần uống một lượng 30ml.

Bài thuốc từ cây bụp giấm

Lưu ý khi sử dụng

Mặc dù cây bụp giấm mang lại nhiều lợi ích sức khỏe, nhưng cần lưu ý một số điều sau:

Tham khảo ý kiến bác sĩ: Trước khi sử dụng cây bụp giấm cho mục đích điều trị, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ, đặc biệt nếu bạn đang sử dụng thuốc khác.

Kiểm tra dị ứng: Một số người có thể bị dị ứng với các thành phần trong cây bụp giấm. Hãy thử nghiệm trên một vùng da nhỏ trước khi sử dụng rộng rãi.

Không lạm dụng: Sử dụng cây bụp giấm với liều lượng hợp lý để tránh tác dụng phụ không mong muốn.

Cây bụp giấm là một loại thảo dược quý giá trong y học cổ truyền với nhiều công dụng nổi bật. Từ việc hỗ trợ tiêu hóa, giảm huyết áp, tăng cường hệ miễn dịch đến chống viêm và hỗ trợ giảm cân, cây bụp giấm xứng đáng được biết đến và áp dụng trong cuộc sống hàng ngày. Hãy tìm hiểu và sử dụng cây bụp giấm một cách hợp lý để tận dụng tối đa những lợi ích mà nó mang lại cho sức khỏe của bạn.

Xem thêm: Những Cây thuốc và vị thuốc Việt Nam (TS Đỗ Tất Lợi)

Thúy Hà (t/h)

https://suckhoeviet.org.vn

Tags:

Tin liên quan

Giá trị dược lý của rau má (Centella asiatica) trong y học cổ truyền và tiềm năng ứng dụng trong chăm sóc sức khỏe hiện đại

10:39 | 07/04/2026 Bài báo Khoa học

TÓM TẮT: Rau má (Centella asiatica) là một dược liệu quen thuộc trong y học cổ truyền của nhiều quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam. Loại thảo dược này được sử dụng rộng rãi với các công dụng như thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu, tiêu viêm và hỗ trợ phục hồi tổn thương mô. Bài viết tổng hợp các tư liệu từ y học cổ truyền và nghiên cứu khoa học hiện đại nhằm phân tích giá trị dược liệu của rau má đối với sức khỏe con người. Kết quả cho thấy rau má chứa nhiều hoạt chất sinh học quan trọng như triterpenoid, flavonoid và saponin, có tác dụng chống oxy hóa, tăng cường tuần hoàn, hỗ trợ tái tạo da và cải thiện chức năng thần kinh. Việc khai thác và phát triển dược liệu rau má không chỉ góp phần bảo tồn nguồn dược liệu truyền thống mà còn mở ra tiềm năng ứng dụng trong lĩnh vực dược phẩm, thực phẩm chức năng và mỹ phẩm y học.

Ngưu bàng: Công dụng theo y học cổ truyền và các bài thuốc thường gặp

06:50 | 04/04/2026 Y học cổ truyền

Trong kho tàng y học cổ truyền, ngưu bàng từ lâu đã được xem là một vị thuốc đa dụng. Không chỉ xuất hiện trong các bài thuốc dân gian, cây còn được ứng dụng rộng rãi trong chăm sóc sức khỏe nhờ đặc tính thanh nhiệt, giải độc và hỗ trợ điều trị nhiều chứng bệnh thường gặp.

Những "vị thuốc thanh nhiệt" từ thiên nhiên theo y học cổ truyền

07:10 | 02/04/2026 Y học cổ truyền

Vào những ngày thời tiết oi bức, cơ thể dễ rơi vào trạng thái “nóng trong” với các biểu hiện như nổi mụn, táo bón, miệng khô, mất ngủ. Theo y học cổ truyền, nguyên nhân chủ yếu là do nhiệt tích tụ trong cơ thể, làm mất cân bằng âm - dương. Bên cạnh việc điều chỉnh sinh hoạt, chế độ ăn uống với các loại rau có tính mát được xem là giải pháp đơn giản, hiệu quả và an toàn.

Cùng chuyên mục

Quế chi thang phương thuốc tiêu biểu trong nhóm tân ôn giải biểu của Y học cổ truyền

08:00 | 28/03/2026 Tư vấn

(SKV) - Bài thuốc có tác dụng chủ yếu là phát tán phong hàn ở phần biểu, đồng thời điều hòa dinh – vệ, giúp cơ thể phục hồi trạng thái cân bằng. Khác với những phương thuốc phát hãn mạnh, Quế chi thang có tính phát hãn nhẹ, điều hòa, thường được sử dụng trong các trường hợp ngoại cảm phong hàn thể biểu hư – khi cơ thể đã suy yếu, xuất hiện triệu chứng sốt nhẹ, sợ gió, ra mồ hôi tự nhiên, đau đầu và mạch phù hoãn.

Đại Thanh Long Thang và những ứng dụng trong điều trị chứng ngoại cảm phong hàn

15:34 | 27/03/2026 Tư vấn

(SKV) - Đại thanh long thang là phương thuốc tiêu biểu thuộc nhóm tân ôn giải biểu trong Y học cổ truyền, được sử dụng để điều trị chứng ngoại cảm phong hàn kèm nội nhiệt. Bài viết nhằm phân tích thành phần, cơ chế tác dụng theo lý luận Đông y và đánh giá ứng dụng lâm sàng hiện nay. Kết quả cho thấy bài thuốc có tác dụng phát hãn giải biểu, thanh nhiệt, trừ phiền, phù hợp với các trường hợp cảm mạo phong hàn có biểu hiện không ra mồ hôi, sốt, phiền táo. Ngoài ra, bài thuốc còn được ứng dụng trong một số bệnh lý hiện đại như viêm cầu thận cấp và phù do dị ứng lạnh.

Ma Hoàng Thang: Phương tễ kinh điển và giá trị trong điều trị cảm mạo phong hàn

11:34 | 26/03/2026 Tư vấn

(SKV) - Trong hệ thống phương tễ của Y học cổ truyền, Ma hoàng thang là một trong những bài thuốc tiêu biểu, xuất hiện từ Thương hàn luận và được sử dụng rộng rãi qua nhiều thế kỷ. Không chỉ mang giá trị lịch sử, bài thuốc còn thể hiện rõ tư duy biện chứng luận trị, nguyên tắc cốt lõi của Y học phương Đông khi điều trị không dựa trên tên bệnh mà dựa vào bản chất cơ chế bệnh sinh.

Phương tễ trong Y học cổ truyền: Cấu trúc lý luận, nguyên tắc vận dụng và giá trị trong thực hành lâm sàng hiện đại

11:09 | 26/03/2026 Tư vấn

(SKV) - Trong hệ thống Y học cổ truyền (YHCT), phương tễ không chỉ là tập hợp các bài thuốc mà còn là biểu hiện tập trung của tư duy biện chứng luận trị, nền tảng cốt lõi chi phối toàn bộ hoạt động chẩn đoán và điều trị. Việc nghiên cứu phương tễ, do đó, không thể tách rời khỏi hệ thống lý luận “lý – pháp – phương – dược”, trong đó phương tễ đóng vai trò cầu nối giữa nhận thức bệnh lý và can thiệp điều trị cụ thể.

Tiểu thanh long thang: Phương thuốc tân ôn giải biểu tiêu biểu trong điều trị ho đờm do phong hàn

08:00 | 25/03/2026 Tư vấn

(SKV) - Tiểu thanh long thang là một phương thuốc kinh điển thuộc nhóm tân ôn giải biểu, có nguồn gốc từ y học cổ truyền phương Đông. Bài thuốc được sử dụng trong các trường hợp ngoại cảm phong hàn kèm theo nội ẩm, khi tà khí xâm nhập vào phần biểu nhưng đồng thời ảnh hưởng đến chức năng tuyên phát và túc giáng của phế.

Phương thuốc Tân ôn giải biểu “Cát căn thang” và ứng dụng

08:00 | 24/03/2026 Tư vấn

(SKV) - Cát căn thang là một phương thuốc cổ phương tiêu biểu thuộc nhóm tân ôn giải biểu trong y học cổ truyền. Bài thuốc có nguồn gốc từ tác phẩm kinh điển Thương hàn luận, được sử dụng trong các trường hợp ngoại cảm phong hàn khi tà khí còn ở phần biểu nhưng đã ảnh hưởng đến cân cơ và kinh lạc.

Các tin khác

Tọa đàm khoa học: Y học Cổ truyền- Khó khăn, Thách thức và Triển vọng phát triển trong thời đại hiện nay

16:46 | 23/03/2026 Y học cổ truyền

(Hà Nội, ngày 23/03/2026) – Chiều ngày 23/3/2026, tại Hội trường Hải Thượng Lãn Ông – Học viện Y dược Cổ truyền Việt Nam, một diễn đàn khoa học quy mô lớn đã quy tụ những trí tuệ hàng đầu của ngành Y học cổ truyền (YHCT) để cùng thảo luận về con đường phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới.

Tác dụng của muối theo y học cổ truyền

08:00 | 23/03/2026 Sức khỏe

Muối là gia vị quen thuộc trong gian bếp. Trong y học cổ truyền, muối còn được xem là một loại “dược liệu” quan trọng, gắn liền với nhiều bài thuốc dân gian và phương pháp dưỡng sinh.

Khoai lang: Từ thực phẩm dân dã đến vị thuốc quý trong y học cổ truyền

09:09 | 22/03/2026 Y học cổ truyền

Khoai lang là minh chứng tiêu biểu cho triết lý “thuốc trong thức ăn” của y học cổ truyền. Với đặc tính lành tính, dễ sử dụng và giàu giá trị dinh dưỡng, khoai lang không chỉ giúp cải thiện sức khỏe mà còn góp phần phòng ngừa nhiều bệnh lý thường gặp.

Ẩm thực dưỡng sinh mùa xuân: Nuôi dưỡng cơ thể từ những món ăn thanh đạm

09:00 | 21/03/2026 Sức khỏe

Mùa xuân - thời điểm giao hòa của đất trời - không chỉ mang đến sức sống mới cho thiên nhiên mà còn ảnh hưởng đến cơ thể con người. Theo quan niệm của y học cổ truyền, đây là giai đoạn dương khí bắt đầu sinh trưởng, cơ thể cần được nuôi dưỡng đúng cách để thích nghi với sự thay đổi của thời tiết. Chính vì vậy, việc lựa chọn các món ăn dưỡng sinh phù hợp trong mùa xuân đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường sức khỏe và phòng ngừa bệnh tật.

[Infographic] 7 loại dược liệu giúp cải thiện giấc ngủ

11:00 | 20/03/2026 Infographic

Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe thể chất và tinh thần. Bên cạnh việc duy trì lối sống lành mạnh, một số loại dược liệu có thể hỗ trợ thư giãn thần kinh, giúp cơ thể dễ đi vào giấc ngủ hơn. Dưới đây là những dược liệu quen thuộc, được dùng trong các loại trà hoặc nước uống giúp cải thiện giấc ngủ.

Nước gạo rang - Thức uống “dưỡng vị” trong y học cổ truyền

07:50 | 17/03/2026 Y học cổ truyền

Trong kho tàng ẩm thực và kinh nghiệm chăm sóc sức khỏe của người Việt, nhiều thức uống giản dị lại mang giá trị dưỡng sinh đáng kể. Nước gạo rang là một ví dụ điển hình. Từ những hạt gạo quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày, khi được rang thơm và nấu thành nước, thức uống này không chỉ có hương vị dễ chịu mà còn được y học cổ truyền đánh giá là có nhiều tác dụng tốt đối với cơ thể.

Cây lá bỏng - “Tủ thuốc xanh” trong vườn nhà

07:45 | 16/03/2026 Y học cổ truyền

Cây lá bỏng (còn gọi là sống đời) thường được trồng làm cảnh hoặc làm thuốc. Theo kinh nghiệm dân gian, loại cây này không chỉ dễ trồng mà còn có nhiều tác dụng như thanh nhiệt, tiêu viêm, hỗ trợ làm lành vết thương và giảm ho. Từ lâu, lá bỏng đã trở thành vị thuốc quen thuộc trong nhiều bài thuốc đơn giản, dễ áp dụng tại nhà.

Y học cổ truyền Việt Nam cùng y học hiện đại trong kỉ nguyên vươn mình của đất nước - Những vấn đề cần quan tâm để phát triển bền vững

20:21 | 15/03/2026 Y học cổ truyền

Tạp chí Sức Khoẻ Việt trân trọng giới thiệu bài viết: "Y học cổ truyền Việt Nam cùng y học hiện đại trong kỉ nguyên vươn mình của đất nước - Những vấn đề cần quan tâm để phát triển bền vững" của TTND. GS. TS Trương Việt Bình - Chủ tịch Hội Nam Y Việt Nam.

Hạ khô thảo - Dược liệu giúp thanh nhiệt và hỗ trợ huyết áp

07:05 | 15/03/2026 Y học cổ truyền

Trong kho tàng dược liệu của y học cổ truyền, hạ khô thảo là một vị thuốc quen thuộc, được sử dụng để thanh nhiệt, tiêu viêm và hỗ trợ điều trị nhiều bệnh lý. Loài cây này mọc hoang ở nhiều nơi, dễ thu hái và có giá trị dược tính đáng chú ý, đặc biệt trong các bài thuốc liên quan đến gan, huyết áp và các chứng viêm.

Cây thành ngạnh và những công dụng bất ngờ trong y học cổ truyền

07:10 | 13/03/2026 Y học cổ truyền

Trong kho tàng dược liệu của y học cổ truyền Việt Nam, nhiều loại cây mọc hoang trong tự nhiên lại có giá trị chữa bệnh. Cây thành ngạnh là một trong số đó. Dù không quá phổ biến trong đời sống hằng ngày, nhưng theo kinh nghiệm dân gian, loại cây này được sử dụng để hỗ trợ điều trị nhiều vấn đề sức khỏe, đặc biệt liên quan đến tiêu hóa và giải độc cơ thể.

Xem thêm

Hoạt động hội

Hội nghị Ban Thường vụ Hội Nam Y Việt Nam lần thứ 14: Kiến tạo nền móng cho nhiệm kỳ mới và nâng tầm vị thế y học dân tộc

8 giờ 44 phút Hoạt động hội

Hà Nội, ngày 11/4/2026 Hội Nam Y Việt Nam đã tổ chức thành công Hội nghị Ban Thường vụ lần thứ 14. Đây là kỳ họp quan trọng nhằm đánh giá toàn diện các hoạt động trong năm 2025, đồng thời hoạch định chiến lược trọng tâm cho năm 2026, hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Nam Y Việt Nam nhiệm kỳ 3 (2027–2032)

Hành Trình "Về Nguồn": Lãnh Đạo Hội Nam Y Việt Nam Dâng Hương Tại Cụm Di Tích Y Thánh Tuệ Tĩnh

01-04-2026 21:00 Hoạt động hội

HẢI PHÒNG – Trong không khí trang nghiêm của những ngày lễ hội, đoàn đại biểu Hội Nam Y Việt Nam do Thầy thuốc Nhân dân. Giáo sư. Tiến sĩ Trương Việt Bình – Chủ tịch Hội làm trưởng đoàn, đã có chuyến hành trình đầy ý nghĩa về với vùng đất địa linh nhân kiệt Cẩm Văn – Cẩm Vũ (Cẩm Giang, Hải Phòng). Đây là hoạt động thiết thực nhằm tri ân các bậc tiền nhân, đặc biệt là Đại danh y Thiền sư Tuệ Tĩnh – vị Thánh thuốc Nam của dân tộc.

Chi hội Nam Y tỉnh Thái Nguyên: Tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ trọng tâm năm 2026

26-03-2026 21:00 Hoạt động hội

(Sức khỏe Việt) – Sáng ngày 26/03/2026, trong không khí phấn khởi của những ngày đầu xuân Bính Ngọ, Chi hội Nam y tỉnh Thái Nguyên đã trang trọng tổ chức Hội nghị Tổng kết công tác Hội năm 2025 và triển khai phương hướng, nhiệm vụ năm 2026. Hội nghị đánh dấu bước phát triển vượt bậc của Chi hội với những thành tích xuất sắc trong công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng và bảo tồn giá trị y học cổ truyền.

Thiền Năng lượng sinh học: Hành trình lan tỏa sức mạnh chữa lành từ tâm

23-03-2026 08:00 Hoạt động hội

Trong không khí ấm áp của những ngày đầu xuân, Chi hội Câu lạc bộ (CLB) Healing In Balance đã tổ chức buổi gặp mặt đầy ý nghĩa, tổng kết công tác hoạt động năm 2025, đánh dấu bước phát triển mới trong việc đưa bộ môn Thiền năng lượng sinh học đến gần hơn với cộng đồng Việt Nam.

Hội Nam Y Việt Nam Tổng kết Hoạt động năm 2025 và Phát động phong trào Thi đua năm 2026: Khát vọng vươn tầm Y học Dân tộc

21-03-2026 21:00 Hoạt động hội

Ngày 21 tháng 3 năm 2026, tại Hà Nội, Hội Nam Y Việt Nam đã long trọng tổ chức Hội nghị Tổng kết hoạt động năm 2025 và Phát động phong trào thi đua năm 2026. Sự kiện là dịp nhìn lại những thành tựu trong việc gìn giữ tinh hoa y học dân tộc, đồng thời kích hoạt hành trình mới vì sức khỏe cộng đồng.