Đăng tâm thảo - vị thuốc dân gian giúp an thần, điều trị mất ngủ

Lạc tiên - Dược liệu an thần, chữa mất ngủ trong Y học cổ truyền

Cây bình vôi - dược liệu tốt điều trị hiệu quả mất ngủ

Đăng tâm thảo

Đăng tâm thảo còn có tên hổ tu thảo, bích ngọc thảo (Bản thảo cương mục), đăng thảo, tịch thảo, xích tu, cổ ất tâm (Hòa Hán dược khảo), đăng thị, thần đăng nhị (Trung Quốc dược học đại từ điển), bấc, cây bấc, cỏ bấc, cỏ bấc đèn, tâm bấc, tim bấc, bấc đèn dầu lạc (Dược liệu Việt Nam). Tên khoa học: Juncus effusus Linn. (Juncus fujusus Lin. var. decipens Buch; Juncus prismatocarpus R. Br). Họ Bấc (Juncaceae).

Cây bấc là một loại cây cỏ sống lâu năm, thân tròn cứng, mọc thành cụm dày cao khoảng 35 – 100 cm, đường kính của thân khoảng 1 – 2 mm, mặt ngoài thân có màu xanh nhạt, có vạch dọc. Ruột (lõi) cây bấc cấu tạo bởi những tế bào hình ngôi sao để hở ra nhiều lỗ khuyết lớn. Lá bị giảm rất nhiều, chỉ còn lại bẹ ở gốc thân.

Hoa đều, lưỡng tính, mọc thành vòng. Bao hoa khô xác không phân hóa. Nhị 3, ít khi 4 hoặc 6. Bao phấn hình chỉ. Bầu có vòi rất ngắn, đầu nhụy to. Quả nang, hạt nhỏ. Cây ra hoa và đầu mùa hạ.

Dược liệu mọc hoang và được trồng ở nhiều nơi ẩm ướt của nước ta như Nam Định, Hà Nam, … Mùa thu cắt toàn cây về, rạch dọc để lấy lõi riêng ra, bó thành từng bó.

Đăng tâm rất khó nghiền, muốn tán thành bột, lấy bột gạo nấu hồ hay nước cơm hòa với Đăng tâm phơi cho khô nghiền nhỏ rồi bỏ trong chậu nước, khuấy đều, cái nào nổi trên mặt nước là Đăng tâm. Sau đó lấy phơi khô cất dùng.

Nếu dùng vào thuốc thang thì sau khi lấy được ruột lõi (còn gọi là tủy), thầy thuốc sẽ ngắt ngắn đi, nhặt cho sạch lá rồi bỏ vào thuốc sắc. Lấy một ống tre có hai đầu mắt tre, xuyên thủng một lỗ, nhét đăng tâm đầy vào ống, đốt nóng cho ống tre khô đi là được.

Theo y học cổ truyền, từ lâu Đăng tam thảo đã được dùng để an thần, trị mất ngủ, giảm lo âu. Ảnh internet

Công dụng đăng tâm thảo

Theo y học cổ truyền

Theo y học cổ truyền đăng tâm thảo có vị ngọt, tính hàn. Quy vào ba kinh phế, tâm và tiểu trường.

Đăng tâm thảo có tác dụng hạ hỏa, thanh nhiệt, lợi tiểu. Dùng để chữa tiểu tiện khó, khó ngủ, bôi ngoài da chữa mụn nhọt. Ngoài ra còn dùng làm thuốc lợi tiểu, thuốc hạ sốt, an thần, chữa mất ngủ, chữa ho, viêm họng.

Theo y học hiện đại

Tác dụng an thần

Các thụ thể gamma-aminobutyric acid (GABA) loại A-GABA (A) là mục tiêu quan trọng để điều trị lâm sàng chứng lo âu và mất ngủ. Bạch đậu khấu tăng cường hoạt động GABA độc lập với vị trí liên kết benzodiazepine. Hoạt động này tại các thụ thể GABA (A) có thể giải thích việc sử dụng theo kinh nghiệm của các loại thuốc thảo dược trong y học cổ truyền làm thuốc an thần và giải lo âu.

Tác dụng chống viêm, giảm phù nề

Đăng tâm thảo làm giảm giải phóng nitric oxide NO, prostaglandin E2, và các cytokine gây viêm IL-1β và IL-6. Đây là những chất trung gian gây viêm.

Những phát hiện này cho thấy Đăng tâm thảo quả có tác dụng chống viêm bằng cách ức chế sản xuất chất trung gian gây viêm trong tế bào, do đó làm giảm phù nề ở chuột.

Tác dụng kháng khuẩn

Thành phần hoạt tính sinh học chính của cây thuốc là phenanthrene, đã cho thấy hiệu quả tốt đối với vi khuẩn tụ cầu vàng kháng methicillin (MRSA).

Các tác dụng khác

Do lo ngại về tác động của thuốc trừ sâu hóa học đối với sức khỏe con người và môi trường, ngày càng có nhiều nhu cầu thay thế thuốc trừ sâu hóa học bằng các chất thay thế. Các sản phẩm bảo vệ thực vật có nguồn gốc từ thực vật là một giải pháp thay thế bền vững và thân thiện với môi trường. Loại thảo mộc này cho thấy hiệu quả cao (100%) đối với P. viticola và V. inaequalis ở nồng độ thấp trên cây táo và nho.

Hình ảnh mô tả đăng tâm thảo. Ảnh internet

Bài thuốc chữa bệnh từ đăng tâm thảo

Một số bài thuốc sử dụng đăng tâm thảo dể điều trị bệnh

Điều trị mất ngủ, lợi tiểu

Lấy khoảng 2g đăng tâm thảo sắc với nước.

Dùng thay nước chè hàng ngày.

Cầm máu

Dùng đăng tâm thảo nhai nhỏ rồi đắp lên vết thương, máu sẽ cầm nhanh chóng

Điều trị chảy máu cam không cầm được

Chuẩn bị 40g đăng tâm thảo và 4g đơn sa

Dùng 2 nguyên liệu uống chung với nước cơm, mỗi lần dùng khoảng 8g là vừa đủ.

Điều trị nghẹt họng do viêm

Chuẩn bị: 1 nắm đăng tâm thảo và 2 tấm ngói và 1 ít muối.

Dùng ngói đốt đăng tâm thảo và muối rồi thổi vào miệng nhiều lần sẽ thấy đỡ.

Trị chứng đậu sang làm cho người mệt mỏi

Chuẩn bị: 1 nắm đăng tâm thảo, 80g miết giáp

Nấu chung 2 nguyên liệu với 1 thăng rưỡu nước cho đến khi còn 6 chén.

Dùng uống 2 lần trong ngày.

Điều trị bí tiểu

Chuẩn bị: 3g đăng tâm, 9g cam thảo, 9g mộc tử, 9g mộc thông, 9g đông quy tử, 12g hoạt thạch.

Lấy tất cả nguyên liệu sắc lên và uống hết trong ngày.

Điều trị tâm phiền, khô miệng

Chuẩn bị nguyên liệu: 4g đăng tâm thảo, 12g mạch môn và 12g lá tre

Dùng tất cả nguyên liệu nấu lên rồi uống hết trong ngày.

Điều trị bệnh lậu, đái đục, đái ra máu và đái buốt

Chuẩn bị: 8g đăng tâm thảo, 8g rễ cỏ tranh

Dùng hai nguyên liệu bỏ vào ấm, sắc nước và dùng trong ngày

Điều trị chứng nhiệt lâm

Chuẩn bị: 9g đăng tâm thảo, 30g phượng vĩ thảo, 30g xa tiền thảo

Dùng tất cả nguyên liệu sắc với nước vo gạo rồi uống hết trong ngày.

Ngoài ra còn có các bài thuốc khác mà dân gian vẫn lưu truyền để tận dụng khả năng điều trị bệnh của đăng tâm thảo. Người bệnh nên tham khảo thật kỹ trước khi sử dụng.

Đăng tâm thảo có tác dụng an thần, giảm lo âu. Ảnh internet

Lưu ý khi dùng đăng tâm thảo

Không được dùng đăng tâm thảo trong các trường hợp:

Người bị thể hư, trúng hàn, không kiềm được khi bị tiểu tiện.

Người có tiền sử dị ứng với bất cứ thảo dược nào.

Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ em thì nên hạn chế dùng. Nếu sử dụng thì cần tham khảo ý kiến bác sĩ.

Đăng tâm thảo có thể tương tác với một số loại thuốc, làm thay đổi và mất tác dụng của thuốc. Chính vì vậy cần tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi dùng khi bạn đang dùng bất cứ loại thuốc nào, kể cả là thuốc đông y hay thực phẩm chức năng.

Những thông tin được chia sẻ về đăng tâm thảo chỉ mang tính chất tham khảo. Còn rất nhiều vấn đề khác mà chúng ta cần phải tìm hiểu khi sử dụng vị thuốc này. Vì vậy trước khi dùng hãy tham khảo thật kỹ ý kiến của bác sĩ cũng như những người có chuyên môn.