Nhận thức về môi trường học lý thuyết và thực hành lâm sàng của sinh viên điều dưỡng

Từ khóa: Môi trường, thực hành, sinh viên điều dưỡng.

DOI: https://doi.org/10.63472/sucv.06202510

Abstract: The study was conducted to assess the perceptions of nursing students at Tra Vinh University regarding the theoretical learning environment and the clinical practice nvironment. The research was carried out on a sample of 284 nursing students in 2024. The results showed that students’ perception of the theoretical learning environment had a mean score of 132.50 ± 7.62. Their perception of the clinical practice environment had a mean score of 70.74 ± 4.74. The findings contribute to supporting educators and nursing administrators in building a positive and appropriate learning environment, thereby helping students achieve optimal academic outcomes.
Key words: Environment, Practice, Nursing student.

Ngày nhận bài: 21.4.2025;

Ngày phản biện khoa học: 26.4.2025;

Ngày duyệt bài: 12.5.2025.

Bài đăng trên Tạp chí in Sức Khỏe Việt số Tháng 5+6/2025

Đặt vấn đề

Trong thời kỳ hội nhập quốc tế và nhu cầu chăm sóc sức khỏe toàn dân ngày càng cao, vai trò và trách nhiệm của ngành Điều dưỡng ngày càng được coi trọng. Trên thực tế, Việt Nam hiện đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt điều dưỡng viên. Theo Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, hiện nay cứ một bác sĩ mới có 1,8 điều dưỡng viên, trong khi tỷ lệ trung bình của thế giới là từ 3 đến 4 điều dưỡng cho mỗi bác sĩ. Mục tiêu đặt ra đến năm 2027 là đạt 25 điều dưỡng/10.000 dân, gấp đôi số lượng hiện tại. Điều này mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp cho sinh viên ngành Điều dưỡng, đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu của xã hội.

1. Chương trình đào tạo cử nhân Điều dưỡng tại Trường Đại học Trà Vinh

• Năm thứ nhất, sinh viên học các môn cơ bản và y học cơ sở như Sinh học di truyền, Hóa học, Giải phẫu học – Mô phôi, giúp sinh viên có nền tảng kiến thức để học các môn chuyên ngành.

• Năm thứ hai, sinh viên được trang bị thêm các môn y học cơ sở như Dược lý, Sinh lý, Miễn dịch, cũng như học các môn cơ sở ngành như Điều dưỡng cơ bản. Bên cạnh việc thực hành tại phòng thực hành, sinh viên bắt đầu thực tập lâm sàng tại các bệnh viện trong tỉnh.

• Năm thứ ba, sinh viên học và thực hành chăm sóc bệnh nhân mắc bệnh truyền nhiễm, tâm thần, bệnh không lây nhiễm, học và thực hành chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

• Năm thứ tư, sinh viên học và thực hành chăm sóc bệnh nhân nội khoa, ngoại khoa, hồi sức – chống độc, phục hồi chức năng, y học cổ truyền và thực tập cuối khóa.

2. Môi trường học tập

Học tập tại trường đại học là một quá trình không thể thiếu trong việc giúp sinh viên điều dưỡng đạt được tri thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp. Ngoài yếu tố chủ quan là sự cố gắng, nỗ lực của bản thân sinh viên, còn phụ thuộc nhiều vào yếu tố môi trường học tập.

2.1. Môi trường học lý thuyết

Là môi trường có vai trò quan trọng trong việc hình thành kiến thức nền tảng cho sinh viên, là nơi khơi nguồn cho sinh viên về sự yêu thích tìm hiểu tri thức nhân loại, niềm đam mê học tập và cảm hứng khám phá. Trong giáo dục điều dưỡng hiện đại, việc phát triển một môi trường học tập hiệu quả đã trở thành một trong những mục tiêu cơ bản của đào tạo đại học [2].

2.2. Môi trường học lâm sàng

Là môi trường chuyển tiếp giữa lý thuyết và thực hành. Theo Dunn và Hansford (1997), môi trường học lâm sàng là một hệ thống các điều kiện, yếu tố ảnh hưởng đến việc học tập của sinh viên trong bối cảnh lâm sàng [3]. Còn theo Hart và Rotem, môi trường lâm sàng là một phần thiết yếu trong sự phát triển nghề nghiệp của người điều dưỡng [4]. Môi trường học lâm sàng bao gồm không khí chung của khoa, trang thiết bị, bệnh nhân, nhân viên y tế và giảng viên lâm sàng [5].

3. Tổng quan tài liệu

Theo Quinn (2000), một môi trường lâm sàng tốt là nơi có tính nhân văn, nhân viên bệnh viện thân thiện, sẵn sàng giúp đỡ sinh viên, giúp họ cảm thấy thoải mái khi học [6].

Tại Kuwait, Fatimah Al-Kandari (2009) thực hiện nghiên cứu đánh giá kết quả thực hành lâm sàng dựa trên 9 tiêu chí: kiến thức lý thuyết, quy trình điều dưỡng, kỹ năng giao tiếp, vai trò và trách nhiệm của sinh viên, hướng dẫn bệnh nhân, kỹ năng chăm sóc, khả năng thực hiện y lệnh, chăm sóc bệnh nhân cấp cứu và khả năng đánh giá bệnh nhân [4].

Tại Việt Nam:

• Trương Thị Huệ cho biết các khó khăn trong học lâm sàng gồm: giảng viên không hướng dẫn đầy đủ, phân công không hợp lý, người bệnh không hợp tác [7].

• Trần Thị Huyền (2019) sử dụng thang đo V-CLEI, ghi nhận điểm trung bình 145 ± 11,02. Sinh viên đánh giá tích cực vai trò của giảng viên lâm sàng nhưng chưa nhận thức rõ vai trò bản thân trong quá trình thực hành [7].

• Giang Nhân Trí Nghĩa và cộng sự nhận định môi trường học tập lâm sàng nhìn chung tích cực nhưng còn một số hạn chế như: thiếu sự hỗ trợ từ nhân viên bệnh viện và phong cách lãnh đạo không phù hợp [8].

• Hồ Thị Lan Vi (2020) khảo sát tại Đại học Duy Tân cho thấy sinh viên hài lòng nhất với mối quan hệ giữa họ và giảng viên hướng dẫn lâm sàng (4,08 điểm) [9].

4. Kết quả nghiên cứu

4.1. Nhận thức về môi trường học lý thuyết

• 100% sinh viên cho rằng mình được khuyến khích tham gia vào các hoạt động học tập.

• 99% sinh viên đánh giá giảng dạy bám sát mục tiêu môn học.

• Điểm trung bình nhận thức: 132,50 ± 7,62 điểm.

4.2. Nhận thức về môi trường học lâm sàng

• 99,6% sinh viên cho rằng luôn cố gắng thực hiện các nhiệm vụ được giao.

• 99,6% sinh viên cho rằng được phân công nhiệm vụ rõ ràng khi thực tập.

• Điểm trung bình nhận thức: 70,74 ± 4,74 điểm.

5. Kết luận

Nhận thức về môi trường học lý thuyết và thực hành lâm sàng của sinh viên ngành Điều dưỡng Trường Đại học Trà Vinh khá tốt. Sinh viên đánh giá tích cực vai trò hỗ trợ của giảng viên, sự rõ ràng trong phân công thực hành và tính chủ động trong học tập. Kết quả nghiên cứu góp phần giúp nhà giáo dục, nhà quản lý điều dưỡng xây dựng môi trường học tập tích cực, phù hợp, giúp sinh viên đạt kết quả học tập tốt nhất.

Tài liệu tham khảo

1. Trường Đại học Khoa học Bách khoa Hà Nội. Giáo trình Bộ môn Triết học.

2. Ngô Lê Hoàng Giang. Nhận thức của sinh viên điều dưỡng về môi trường học lý thuyết và thực hành lâm sàng. Luận văn Thạc sĩ Điều dưỡng. Trường Đại học Y Dược TP.HCM, 2017.

3. Dunn SV, Hansford B. Undergraduate nursing students' perceptions of clinical learning environment. J Adv Nurs. 1997;25(6):1299–1306.

4. Emma E. Enhancing support for nursing students in clinical placement. Nursing Times. 2006;102(14):35.

5. Neal AR. Nurses' experiences of the traditional clinical learning environment. Capella University, 2016.

6. Papp I, Markkanen M, Von Bonsdorff M. Clinical environment as a learning environment: student nurses' perceptions concerning clinical learning experiences. Nurse Educ Today. 2003;23:262–268.

7. Quinn FM. Principles and Practice of Nurse Education. 4th ed. Nelson Thornes, UK; 2000.

8. Giang Nhân Trí Nghĩa, Giang Thị Mỹ Kiều, Vũ Long. Nhận thức của sinh viên điều dưỡng về môi trường học tập lâm sàng tại các bệnh viện thực hành ở Cần Thơ. Tạp chí Y học TP.HCM, 2019.

9. Hồ Thị Lan Vi. Khảo sát sự hài lòng của sinh viên Điều dưỡng chính quy khóa 2016, 2017 về giảng viên hướng dẫn thực hành lâm sàng tại Trường Đại học Duy Tân, năm 2020.